Мемлекеттік мекемеге немесе квазимемлекеттік сектор ұйымына өтініш білдірген кез келген азамат құжатының уақытылы тіркеліп, тиісті деңгейде қаралғанын қалайды. Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекстің 64-бабына сәйкес, тиісті тәртіппен берілген әрбір жолданым міндетті түрде қабылдануға, тіркелуге, есепке алынуға әрі қаралуға тиіс. Органның немесе лауазымды тұлғаның жолданымды себепсіз қабылдаудан бас тартуына заңмен тікелей тыйым салынған.
Жолданымды қабылдау және тіркеу тәртібі
Өтініш беруші мемлекеттік органға, жергілікті өзін-өзі басқару органына, мемлекеттік заңды тұлғаға немесе жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын кәсіпорынға жүгінгенде, оған арнайы құжат беріледі. Бұл құжат — тапсырылған күні мен уақыты, жолданымды қабылдаған қызметкердің тегі, аты-жөні мен лауазымы көрсетілген бірегей нөмірі бар талон.
Жолданымды тіркеу нақты бекітілген уақыт шеңберінде жүзеге асады:
- Құжат мекемеге келіп түскен күні тіркеледі;
- Егер жолданым жұмыс күні аяқталғаннан кейін немесе демалыс күндері келіп түссе, ол ең жақын келесі жұмыс күні ресми түрде тіркеледі;
- Жалпыға бірдей қолжетімді цифрлық жүйелер арқылы келіп түскен және цифрлық заңнама талаптарына сай келетін өтініштер де осы кодексте белгіленген жалпы тәртіппен қаралады.
Сонымен бірге, әкімшілік рәсімге қатысушылар мемлекеттік орган басшылары мен олардың орынбасарларына бейнеконференц-байланыс арқылы да жолданым бере алады. Мұндай тәртіпті цифрландыру саласындағы уәкілетті орган айқындайды.
Қай кезде жолданым қайтарылады?
Егер жолданым заңда көрсетілген формальды талаптарға сай келмесе, әкімшілік орган немесе лауазымды адам кемшіліктерді бірден сылтауратып құжаттан бас тарта салмайды. Орган арыз иесіне өтініштің қандай талапқа сәйкес келмейтінін түсіндіріп, оны түзеу үшін ақылға қонымды мерзім белгілейді. Егер арыз беруші сол белгіленген мерзім ішінде кемшіліктерді жоймаса, жолданым себебі көрсетіліп, үш жұмыс күнінен кешіктірілмей қайтарылады.
Бұдан бөлек, мынадай жағдайларда жолданым тіркелгеннен кейін үш жұмыс күні ішінде қайтарылуға жатады:
- Арыз иесі дәл сол органда немесе сол лауазымды адаммен бұрын қаралып, рәсімі тоқтатылған мәселе бойынша, ешқандай жаңа дәлел мен мән-жай қоспастан, мазмұны ұқсас қайталама өтініш берсе;
- Жолданым мәтінінде былапыт немесе балағат сөздер болса, соның ішінде мемлекеттік орган мен оның қызметкерлеріне қатысты балағат жазылған жағдайда.
Бұл ережелер ұжымдық жолданымдарға да толық қолданылады. Алайда дайындалып жатқан немесе жасалған қылмыстар туралы, мемлекеттік не қоғамдық қауіпсіздікке төнген қатер туралы мәліметтер бар өтініштер бұл тәртіппен қайтарылмайды; олар дереу құзыретті мемлекеттік органдарға одан әрі жолданады.
Қайталап жүгіну және өтінішті кері қайтарып алу
Жолданымның қайтарылуы азаматты сол органға қайта жүгіну құқығынан айырмайды. Бірақ жаңа дәлелдерсіз, бұрын тоқтатылған мәселені мазмұндап қайта берілген жолданымды орган қайтарғаннан кейін, ол құжатқа қайтадан ресми жауап дайындалмайды — тек бұрын қаралған әкімшілік істің материалдарына қоса тігіледі.
Сонымен қатар арыз иесі әкімшілік іс бойынша түпкілікті шешім қабылданғанға дейін өз еркімен әрекет етуге құқылы. Ол өзінің жазбаша өтініші негізінде жолданымын кері қайтарып ала алады. Жолданымды дер кезінде кері қайтарып алу заңда белгіленген мерзімдер сақталған жағдайда, азаматтың болашақта осы мәселе бойынша қайта жүгіну құқығын шектемейді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі