Жол-көлік оқиғасы орын алғанда адам өмірі мен денсаулығын сақтап қалу жедел әрі жүйелі әрекетке тікелей байланысты. Қазақстан Республикасының «Жол жүрісі туралы» Заңы жол апаты салдарынан зардап шеккен адамдарға жедел ден қою, алғашқы көмек көрсету және кешенді оңалту шараларын мемлекеттік деңгейде бекітеді.
Жедел ден қою және құзырлы органдардың өзара іс-қимылы
Заң талабына сай, денсаулық сақтау, азаматтық қорғау және көлік саласындағы уәкілетті органдар жол апатына жедел ден қоюдың бірыңғай тәртібін белгілейді. Бұл құрылымдар оқиға туралы ақпаратты алудан бастап, зардап шеккен жандарға білікті медициналық көмек көрсетілгенге дейінгі әрбір кезеңді үйлестіріп отыруға міндетті.
Шұғыл көмектің тиімділігін арттыру мақсатында жүйеге келесі негізгі міндеттер енгізілген:
- Шұғыл шақыру жүйесі мен оқиға жайлы уәкілетті органдарға жедел әрі бір рет хабарлайтын бірыңғай жалпыұлттық нөмірді қолдану;
- Лауазымды тұлғалардың ақпарат алу, оқиға орнына шығу, жету және білікті көмек көрсетудің басталу уақыттарын нақты тіркеуі;
- Зардап шеккендерді зақымдалған көліктен немесе басқа да кедергілерден шұғыл шығарып алу және төтенше жағдайдың салдарын жою;
- Құзырлы қызметтердің дайындығын шыңдау үшін тұрақты түрде бірлескен жоспарлы оқу-жаттығулар өткізу.
Азаматтарды алғашқы көмек көрсетуге үйрету және оның сапасы
Жол апатынан кейінгі алғашқы минуттарда жарақат алған адамның қасында көбіне куәгерлер мен өзге жүргізушілер болады. Сондықтан заң жалпы білім беретін оқу бағдарламалары арқылы азаматтарды және жүргізуші куәлігін алуға дайындалып жүрген үміткерлерді алғашқы көмек көрсету дағдыларына міндетті түрде оқытуды көздейді.
Мұнымен қоса, көрсетілетін алғашқы көмектің белгіленген қағидаларға сәйкестігін және оның сапасын бағалау жүйесін әзірлеп, енгізу уәкілетті органдардың міндеті ретінде бекітілген.
Оңалту, психологиялық қолдау және сақтандыру жүйесі
Жол-көлік оқиғасының салдары тек тән жарақатымен шектелмейді. Заңнама апаттан жапа шеккендердің, сондай-ақ қаза тапқандардың туыстарының психологиялық жарақатын барынша азайту үшін ерте кезеңде оңалту және көмек көрсету шараларын қамтамасыз етуді міндеттейді.
Зардап шеккен тұлғаларды ұзақ мерзімді оңалту және олардың құқықтарын қорғау үшін екі маңызды тетік қарастырылған:
- Үшінші тұлғалар алдындағы міндетті жауапкершілікті белгілеу;
- Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыруды халықаралық деңгейде өзара тану арқылы жол жүрісіне қатысушыларды жан-жақты қорғау.
Мән-жайды мұқият тексеру және құқықтық көмек
Кінәлі тұлғаларды тиісті жауаптылыққа тарту және зардап шеккен азаматтардың бұзылған құқықтарын қалпына келтіру үшін әрбір жол апаты жан-жақты әрі мұқият тексерілуге тиіс. Бұл процесс зардап шегушіге заң жүзінде тиесілі өтемақыны талап етуге және білікті құқықтық көмек алуға жол ашады. Сонымен қатар, болашақта осындай апаттардың алдын алу мақсатында оқиғалардың себептері мен салдарын жоюды жетілдіруге бағытталған ғылыми зерттеулер мен әзірлемелерді мемлекеттік қолдау бекітілген.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі