Жол қозғалысының қауіпсіздігі тек жүргізушілердің тәртібіне ғана емес, мемлекеттік реттеудің сапасына да тікелей байланысты. «Жол жүрісі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 11-бабына сәйкес, көлік саласындағы уәкілетті органның құзыреті автокөліктерді міндетті техникалық қарап-тексеруді бақылаудан бастап, жолдардағы қозғалысты шектеу және төтенше жағдайларға арналған шұғыл шақыру жүйесін реттеуге дейінгі негізгі бағыттарды қамтиды.
Техникалық қарап-тексеру саласын реттеу және мемлекеттік бақылау
Көліктің техникалық жағдайы — жол қауіпсіздігінің басты кепілі. Осыған байланысты уәкілетті мемлекеттік орган техникалық қарап-тексеру операторларының қызметін қадағалап, тексеруді ұйымдастыру мен өткізу тәртібінің сақталуына мемлекеттік бақылау жүргізеді.
Бұған қоса, аталған салаға қатысты мынадай маңызды өкілеттіктер уәкілетті органға бекітілген:
- механикалық көлік құралдары мен олардың тіркемелерін міндетті техникалық қарап-тексеруді ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын, сондай-ақ тексеруден өткізу кезеңділігін бекіту (бұл ережелер Қарулы Күштердің және басқа да әскери құралымдардың көліктеріне қолданылмайды);
- техникалық қарап-тексерудің диагностикалық картасының ресми нысанын әзірлеу;
- міндетті техникалық қарап-тексеруді жүргізу қызметтерінің құнын айқындау әдістемесін бекіту;
- міндетті техникалық қарап-тексерудің бірыңғай цифрлық жүйесімен байланыс орнататын мамандандырылған бағдарламалық қамтылымдарға қойылатын талаптарды бекіту.
Бұл талаптар тексеру нәтижелерін бұрмалауды шектеп, көлік иелеріне көрсетілетін қызметтердің ашық әрі цифрлық жүйемен интеграцияланған болуын қамтамасыз етеді.
Тұрақты емес тасымалдар және қозғалысты уақытша шектеу
Жолаушылар тасымалы — жауапкершілігі жоғары сала. Сондықтан уәкілетті орган жолаушылар мен багаждың тұрақты емес тасымалдарымен айналысатын кәсіпкерлер мен заңды тұлғаларға арналған қауіпсіздік талаптарын реттейді. Атап айтқанда, осындай тасымалдарды ұйымдастыру және жүзеге асыру кезіндегі қауіпсіздікті қамтамасыз ету тәртібін әзірлейді.
Сонымен қатар заңнамаға сәйкес, жолдарда көлік құралдарының қозғалысын тоқтату немесе уақытша шектеу тәртібін бекіту өкілеттігі де көлік саласындағы уәкілетті органға жүктелген. Бұл тетік ауа райының қолайсыздығы, жолды жөндеу немесе қауіпсіздік шаралары кезінде қозғалысты жедел әрі заңды түрде шектеуге мүмкіндік береді.
Шұғыл шақыру жүйесінің жұмысын ұйымдастыру
Жолдағы төтенше жағдайлар кезінде көмекті дер кезінде көрсету мақсатында мемлекет шұғыл қызметтердің байланысын қадағалайды. Осы орайда уәкілетті орган мынадай міндеттерді орындайды:
- шұғыл шақыру жүйесін ұйымдастыру және пайдалану қағидаларын бекітеді;
- шұғыл шақыру жүйесі операторының функцияларын жүзеге асыратын заңды тұлғаны тікелей айқындайды.
Бұл өкілеттіктер көлік апаты немесе өзге де қауіп төнгенде арнайы қызметтердің шұғыл әрекет етуіне құқықтық негіз қалыптастырады.
Өзге заңнамалық өкілеттіктер
Уәкілетті орган аталған міндеттермен шектелмей, «Жол жүрісі туралы» Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, сондай-ақ Президент пен Үкімет актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді атқарады. Осылайша, заң көлік қатынасы мен техникалық инфрақұрылымның біртұтас жұмыс істеуін бақылау жүйесін белгілеп отыр.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі