Білікті заң көмегіне жүгінген әрбір азамат өз құқықтарының сенімді қорғалуын қалайды. Алайда сот процесінде немесе құқықтық құжаттарды рәсімдеу барысында жіберілген заңгерлік қателік клиенттің мүддесіне айтарлықтай залал келтіруі мүмкін. Осындай тәуекелдердің алдын алу және туындаған шығынды өтеу үшін заңнамада адвокат қызметін сақтандыру міндеті бекітілген.
Адвокат білікті заң көмегін көрсету барысында үшінші тұлғаларға зиян келтіруден туындайтын міндеттемелер бойынша өз жауапкершілігін міндетті түрде сақтандыруға тиіс. Кәсіптік жауапкершілікті сақтандыру шарты жасалмайынша, адвокаттың қызметке кірісуіне құқықтық тұрғыдан жол берілмейді. Егер қорғаушы адвокаттық кеңсенің әріптесі болса, сақтандыру шартын осы кеңсе жасаса алады.
Сақтандыру жағдайы және кәсіптік қателіктер
Адвокаттың білікті заң көмегін көрсету барысында кәсіптік міндеттерін абайсызда бұзуынан клиентке материалдық зиян келсе, бұл сақтандыру жағдайының басталғанын білдіреді. Заң бұл орайда кәсіптік қателіктердің нақты шеңберін белгілейді:
- іс жүргізудегі процестік мерзімдерді өткізіп алу;
- құжаттарды талапқа сай дұрыс ресімдемеу;
- жасалатын заңдық әрекеттердің салдары туралы дер кезінде хабарламау салдарынан клиентке зиян келуі;
- білікті заң көмегін көрсету үшін сеніп тапсырылған құжаттардың жоғалуы немесе бүлінуі;
- адвокаттық құпия саналатын деректердің заңсыз жария етілуі.
Сонымен қатар тараптар жасасқан шартта адвокаттық көмек көрсету кезінде үшінші тұлғалардың мүліктік мүдделеріне зиян келтіретін өзге де әрекеттер немесе әрекетсіздіктер тізбесі қарастырылуы мүмкін.
Сақтандыру сомасының заңды мөлшері
Кәсіптік жауапкершілікті сақтандыру шартында бекітілетін сақтандыру сомасының төменгі шегі адвокаттың жұмыс істейтін өңіріне байланысты сараланады:
- республикалық маңызы бар қалалар мен астана аумағында қызмет ететін адвокаттар үшін — шарт жасалған күні қолданыста болған тиісті қаржы жылына арналған айлық есептік көрсеткіштің кемінде 1000 еселенген мөлшері;
- өзге өңірлердегі адвокаттар үшін — тиісті айлық есептік көрсеткіштің кемінде 500 еселенген мөлшері.
Сақтандырудың нақты тәртібі мен басқа да ережелері адвокаттың кәсіптік жауапкершілігін сақтандырудың үлгілік шарты негізінде екіжақты келісіммен айқындалады.
Адвокатпен келісімшарт жасасқан кезде оның жауапкершілікті сақтандыру шарты бар-жоғын нақтылап алу — құқықтық қатынастардың сенімділігі мен ықтимал шығындардың өтелуіне кепілдік береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі