Көппәтерлі тұрғын үйдегі пәтер немесе ғимараттағы дербес үй-жай ортақ кондоминиум мүлкінің бір бөлігі болғанымен, заң алдында толыққанды дербес мүлік нысаны ретінде қарастырылады. Сондықтан кондоминиум объектісінің құрамына кіретін мұндай орындарға меншік немесе өзге де заттай құқықтарды мемлекеттік тіркеудің өзіндік нақты қағидалары бар.
Әр нысанға дербес кадастрлық нөмір беріледі
Заңнама талабына сай, жеке немесе бөлек меншіктегі кондоминиум құрамындағы әрбір кейінгі нысан жекелеген жылжымайтын мүлік болып есептеледі. Бұл топқа пәтерлермен бірге дербес пайдалануға арналған өзге де үй-жайлар енеді.
Мемлекеттік тіркеуді дұрыс жүргізу үшін мұндай кейінгі объектілерге уәкілетті орган белгілеген тәртіппен дербес кадастрлық нөмір тағайындалады. Бұл жүйе әрбір бөлме немесе пәтердің шекарасын және оған бекітілген құқықтарды базада нақты ажыратып жүргізуге мүмкіндік береді.
Жер телімінің құжаттары қашан талап етілмейді?
Тұрғындар мен мүлік иелерін жиі толғандыратын мәселе — ғимарат астындағы жер учаскесіне қатысты талаптар. Жалпы ереже бойынша, кондоминиум объектісінің құрамындағы кейінгі нысандарға құқықтарды мемлекеттік тіркеу кезінде жер теліміне қатысты:
- құқық белгілейтін құжаттар;
- сәйкестендіру құжаттары (жер актісі және басқа да сипаттамалық құжаттар) талап етілмейді.
Демек, меншік иесі пәтерді немесе үй-жайды өз атына тіркегенде, ғимарат орналасқан жалпы жер учаскесінің құжаттарын іздеп әуре болмайды.
Жер үлесін сатып алғанын растау міндеті
Заңда жер құжаттарына қатысты нақты бір жағдай жеке дара атап көрсетілген. Егер Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сәйкес жер учаскесіндегі тиесілі үлесті міндетті түрде сатып алу қажет болса немесе бұл үлес иеліктен айырылса, меншік иесіне қосымша міндет жүктеледі.
Мұндай жағдайда кондоминиум қатысушысы кейінгі объектіге өз құқығын тіркеу үшін кондоминиум құрамындағы жер учаскесінен тиісті үлесті сатып алғанын растайтын құжатты міндетті түрде тіркеуші органға ұсынуы керек. Бұл құжат болмаған кезде тіркеу процесі толыққанды аяқталмайды.
Практикалық ескертпе
Кондоминиумдағы мүлікті рәсімдеу барысында негізгі жеңілдік — ортақ жердің құжаттарын тапсыру міндетінің болмауы. Алайда, егер нақты нысан бойынша жер үлесін бөлек сатып алу немесе иеліктен айыру заңмен міндеттелген болса, осы сатып алу фактісін растайтын төлем немесе келісімшарт қағаздарын алдын ала түгендеп алған жөн.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі