Кәсіпорын немесе ұйым қайта құрылғанда оның балансындағы жылжымайтын мүлік құқықтық мирасқорға беріледі. Мұндай жағдайда жылжымайтын мүлік құқығын ресми тіркеу үшін заңнамада айқын талаптар мен құжаттамалық негіздер белгіленген.
Қайта ұйымдастыру үдерісіндегі мүліктік құқықтарды бекіту тәртібі «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңның 46-бабымен реттеледі. Бұл ережелер меншік иелеріне де, олардың кредиторлары мен кепіл берушілеріне де тікелей қатысты.
Құқықтарды тіркеу үшін қандай құжаттар қажет?
Заңды тұлғаның қайта ұйымдастырылу түріне байланысты мирасқорға құқықтарды тіркеу үшін мына құжаттардың бірі ұсынылады:
- Табыстау актісі — мүліктік құқықтар мен міндеттер тұтастай немесе нақты бір тұлғаға берілгенде қолданылады;
- Бөлу балансы — бір ұйымнан жаңа бірнеше құрылым бөлініп шыққанда немесе ажыратылғанда ұсынылады.
Әмбебап құқықтық мирасқорлық нәтижесінде кредитордың міндеттеме бойынша құқықтары басқа тұлғаға өтсе, осы құқықтарды тіркеу кезінде кепіл берушінің келісімі талап етілмейді. Бұл ереже кепіл беруші негізгі борышкер болып табылған жағдайда да қолданылады.
Бастапқы құқық тіркелмеген жағдайдағы талаптар
Егер қайта ұйымдастырылатын заңды тұлғаның жылжымайтын мүлікке құқығы кезінде тіркелмеген болса, бірақ заң бойынша ол тіркеусіз туындамаған болып есептелмейтін жағдайларға жатса, тіркеуге жүгіну құқығы тікелей құқықтық мирасқорға өтеді.
Мұндай жағдайда құқықтық мирасқордың атына тіркеу жасау үшін қайта ұйымдастырылған ұйымда мүліктік құқықтың бастапқы туындауына негіз болған құқық белгілейтін құжаттар толық талап етіледі. Яғни, мирасқор мүліктің бұрынғы иесіне қалай өткенін растайтын заңды құжаттар топтамасын көрсетуге міндетті.
Жылжымайтын мүлікке құқықтың туындау мерзімі
Заңды тұлғаны қайта ұйымдастыру кезінде құқықтық мирасқорда жылжымайтын мүлікке құқықтың нақты қай күні пайда болғанын анықтау маңызды құқықтық мәнге ие.
Заңнамаға сәйкес, құқықтық мирасқорда жылжымайтын мүлікке құқықтың туындау күні ретінде қайта ұйымдастыру фактісін куәландыру мақсатында заңды тұлғаларды тіркеген күн танылады. Осы мерзімнен бастап жаңа құрылым мүліктің толыққанды құқықтық мирасқоры болып саналады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі