Қазақстанда көлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шартын ресімдеу кезінде азаматтардың белгілі бір санаттарына арнайы жеңілдік қарастырылған. Егер көлік иесі заңда көрсетілген санатқа кірсе және стандартты сақтандыру шартын жасасса, ол тиесілі сақтандыру сыйлықақысының тек жартысын, яғни 50 пайызын ғана төлеуге құқылы.
Жеңілдік кімдерге беріледі?
Заң талабы бойынша сақтандыру сыйлықақысының мөлшерін екі есе азайту құқығы халықтың әлеуметтік тұрғыдан қолдауды қажет ететін мынадай топтарына беріледі:
- Ұлы Отан соғысының қатысушылары;
- жеңілдіктер жағынан Ұлы Отан соғысының қатысушыларына теңестірілген адамдар;
- басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері;
- бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар;
- зейнеткерлер.
Бұл тізімдегі азаматтар өз атына көлікті тіркеп, стандартты шарт шеңберінде жауапкершілігін сақтандырған кезде заңда бекітілген сақтандыру сыйлықақысының елу пайызын төлейді.
Жеңілдікті жоятын негізгі шарт
Заңда жеңілдікті қолданудың маңызды шектеуі нақты бекітілген. Егер сол көлік құралын жоғарыда аталған жеңілдікке ие адамдар санатына жатпайтын басқа тұлғалар да басқаратын болса, сақтандыру сыйлықақысының мөлшерiн азайту ережесі қолданылмайды.
Демек, зейнеткер немесе соғыс ардагері автокөлігіне сақтандыру шартын жасасып, оған жеңілдікке құқығы жоқ басқа жүргізушілерді қосса, сақтандыру полисі толық құнымен, ешқандай жеңілдіксіз рәсімделуге тиіс. Бұл талапты сақтамау сақтандыру шартының заңды күшіне және жауапкершілік көлеміне тікелей әсер етеді.
Сақтандыру шартын жасасуда нені ескеру керек?
Аталған жеңілдік автоматты түрде барлық шартқа бірдей қолданыла бермейді. Ең алдымен, келісімшарт «стандартты шарт» нысанында жасалуы қажет. Сонымен бірге көлікті тек жеңілдікке ие азаматтың өзі ғана тізгіндейтіні немесе онымен бірге тізімге кіретін басқа да жүргізушілердің дәл осындай жеңілдікке құқығы бар-жоғы алдын ала анықталуы тиіс.
Егер автокөлікті отбасы мүшелері немесе өзге тұлғалар бірлесіп пайдаланатын болса, көлік иесінің зейнеткер немесе жеңілдік санатында болуы сыйлықақыны екі есе азайтуға негіз бола алмайды. Бұл норма заңда көзделген әлеуметтік жеңілдіктің тек мақсатты түрде қолданылуын қамтамасыз етеді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі