Жер учаскесіне немесе оның аумағында орналасқан құрылыстарға құқықты ресми түрде бекіту үшін алдымен оны есепке алу қажет. Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сәйкес, жер учаскелерін және ондағы жылжымайтын мүлікті тіркеу мақсатында есепке алу — меншік құқығы мен басқа да заттық құқықтарды, сондай-ақ ауыртпалықтарды мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз ететін міндетті шарт.
Бұл қағида құқықтық мәртебені ресімдеу кезінде жерге және ондағы нысандарға қатысты нақты әрі ресми сипаттамалардың болуын талап етеді.
Мемлекеттік тіркеудің негізгі шарты
Есепке алу рәсімі болмаса, жер учаскесіне немесе оған салынған ғимараттарға құқықты тіркеу мүмкін емес. Заңнамада бұл процесс мынадай мақсаттарды қамтамасыз ету үшін міндеттелген:
- жер учаскесіне және оның үстіндегі мүлікке меншік құқығын мемлекеттік тіркеу;
- жерді пайдалануға немесе иеленуге қатысты өзге де құқықтарды ресми бекіту;
- жылжымайтын мүлікке салынатын құқықтық ауыртпалықтар мен шектеулерді есепке алып, мемлекеттік тіркеуден өткізу.
Аталған шарт орындалмаған жағдайда құқық иесі өз мүлкін толыққанды заңдастыра алмайды.
Жұмыстарды қаржыландыру кімнің мойнында?
Жер учаскелерін тіркеу мақсаты үшін есепке алу жұмыстарын жүргізу мемлекет есебінен жүзеге асырылмайды. Заң талабына сай, осы шараларды өткізу толығымен тапсырыс берушілердің қаражаты есебінен өтеледі.
Бұл ретте тапсырыс беруші ретінде жер учаскесіне құқықты ресімдеуге мүдделі азамат немесе заңды тұлға әрекет етеді. Сондықтан құқықты тіркеу алдында есепке алуға қажетті шығындарды алдын ала жоспарлау маңызды.
Практикалық маңызы
Жер учаскесін есепке алу — тек ресми талап емес, мүліктің нақты мәртебесін айқындау құралы. Бұл рәсім жүргізілмесе, меншік иесі мүлікті сату, сыйға тарту немесе өзге де азаматтық-құқықтық мәмілелерді заңды түрде жасай алмайды. Сонымен бірге, кез келген ауыртпалықты тіркеу де осы есепке алудың нәтижесіне тікелей байланысты болады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі