Жауапкершілігі шектеулі серіктестік қатысушысының жеке қарызы пайда болған кезде, оның серіктестіктегі үлесіне өндіріп алу қаупі төнуі мүмкін. Алайда несие беруші мұндай қадамға кез келген уақытта бара алмайды, себебі заң оған қатаң талаптар қояды.
Азаматтық заңнама негізінде бұл механизмнің қалай жұмыс істейтінін және борышкер серіктестік қатысушысы үшін қандай салдары бар екенін түсіну маңызды.
Өндіріп алуды үлеске бағыттаудың басты шарты
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 83-бабына сәйкес, серіктестікке қатысушының үлесінен ақы өндіріп алу үшін бір негізгі шарт орындалуы керек. Ол — борышкер-қатысушының жеке міндеттемелерін өтеуге басқа мүлкінің жеткіліксіз болуы.
Бұл дегеніміз, егер адамның банктік шоттарында жеткілікті қаражат, жылжымайтын мүлкі немесе өзге де құнды активтері болса, несие беруші бірден серіктестіктегі үлесті бөліп беруді талап етуге құқылы емес. Үлеске назар аудару тек соңғы шара ретінде қарастырылады.
Несие берушілердің құқығы және рәсімдеу тәртібі
Егер борышкердің жеке мүлкі міндеттемені жабуға шынымен жетпесе, несие берушілер оның серіктестіктегі үлесін белгіленген тәртіп бойынша бөліп беруді талап ете алады. Бұл норма мынадай құқықтық ерекшеліктерді қамтиды:
- Талап қою құқығы: Несие беруші борышты өндіру мақсатында борышкерге тиесілі жарғылық капиталдағы үлесті бөлу процесін бастауды заңды түрде сұрай алады;
- Белгіленген тәртіп: Бөліп беру заңда көзделген ресми талаптарға сай жүзеге асырылуы тиіс. Өз бетінше үлесті тартып алуға немесе иемденуге жол берілмейді.
Серіктестік пен қатысушы үшін практикалық маңызы
Кәсіпкерлік қызметте жеке жауапкершілік пен серіктестік мүлкі нақты ажыратылады. Дегенмен, қатысушының жеке қаржылық қиындықтары серіктестіктің құрамына немесе меншік құрылымына тікелей әсер етуі мүмкін.
Қатысушы өз үлесінен айырылып қалмау үшін жеке борыштарын уақтылы өтеуі немесе талапты жабуға баламалы мүлікті ұсынуы қажет. Несие беруші үшін бұл норма — борышкердің бизнестегі активтерін пайдаланып, өз қаражатын қайтарудың заңды тетігі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі