Азаматтар немесе компаниялар сотта құқығын қорғау, шағым дайындау немесе құқықтық дауды реттеу үшін заңгерге жүгінгенде көбіне ақылы қызметті пайдаланады. Заң бойынша жеке және заңды тұлғаларға ақылы негізде ұсынылатын білікті заң көмегі өтеулі көмек деп саналады және ол міндетті түрде жазбаша шартқа сүйенуге тиіс.
Өтеулі заң көмегінің негізгі ұғымы
«Адвокаттық қызмет және білікті заң көмегі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 17-бабына сәйкес, жеке және заңды тұлғаларға ақылы негізде көрсетілетін білікті заң көмегі өтеулі қызмет болып танылады. Мұндай қатынастың басты талабы — тараптар арасында білікті заң көмегін көрсету туралы жазбаша шарттың жасалуы.
Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында өзгеше жағдайлар көзделуі мүмкін. Алайда жалпы қағида бойынша, кез келген ақылы құқықтық қолдау ресми келісіммен рәсімделуі шарт.
Жазбаша шарт не үшін қажет?
Жазбаша шарт — заң көмегіне жүгінген тұлға мен оны көрсететін маман арасындағы өзара құқықтар мен міндеттерді бекітетін негізгі құқықтық құжат. Бұл талап екі тараптың да мүддесін қорғайды:
- Қызмет алушы үшін: Көрсетілетін қызметтің нақты көлемін, төлем тәртібін және маманның жауапкершілігін талап етуге негіз береді;
- Қызмет көрсетуші үшін: Атқарылған жұмыс үшін ақы алу кепілдігін және тапсырма шекарасын айқындайды.
Ауызша келісім немесе шартсыз төлем заңнама талаптарына сәйкес келмейді әрі болашақта дау туындаған жағдайда тараптардың өз ұстанымын дәлелдеуін қиындатады.
Қызметті пайдалану кезінде нені ескеру керек?
Өтеулі негізде білікті заң көмегін алар алдында шарт талаптарына мұқият назар аудару маңызды. Құжатта көрсетілетін құқықтық қызметтің мәні, тараптардың міндеттері және өзара есеп айырысудың шарттары нақты жазылуы тиіс. Бұл сотта немесе мемлекеттік органдарға шағым түсіру кезінде күтпеген түсініспеушіліктердің алдын алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі