Әкімшілік сотта қаралған даулар бойынша шығарылған сот актілерімен келіспеген жағдайда оларды кассациялық тәртіппен қайта қаратуға болады. Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекстің 169-бабына сәйкес, кассациялық шағым жасау тәртібі және кассация сатысында іс жүргізу ережелері, егер аталған кодексте өзгеше реттелмесе, Азаматтық процестік кодекстің қағидаларымен айқындалады.
Шағым беру құқығы және мерзім шегі
Заңды күшіне енген әкімшілік сот актілеріне, соның ішінде тараптардың татуласуымен, медиациямен немесе дауды партисипативтік рәсім тәртібімен реттеуімен аяқталған істер бойынша да кассациялық шағым түсіруге болады. Мұндай құқық әкімшілік процеске қатысушыларға берілген.
Шағым немесе прокурор наразылығы апелляциялық сатыдағы сот актісі заңды күшіне енген күннен бастап алты ай ішінде берілуі тиіс. Егер іс Кодекстің 31-бабында көзделген санатқа жатса (атап айтқанда, инвестициялық жобалармен байланысты қатынастар және инвесторлар тізіліміндегі тұлғалардың мүддесін қозғайтын даулар), прокурор наразылығы шешім түпкілікті нысанда шығарылған күннен бастап алты ай ішінде келтіріледі.
Прокурорлық қадағалау және өкілетті лауазымдар
Сот актілеріне наразылық білдіру құқығы Бас Прокурор мен оның орынбасарларына, Бас әскери прокурорға, Бас көлік прокурорына, сондай-ақ прокуратура органдарының инвесторлардың құқықтарын қорғау ведомствосының бірінші басшысына тиесілі. Бұл лауазымды тұлғалар істі сотта қарауға өздері тікелей қатысқан-қатыспағанына қарамастан, өз құзыреті шегінде наразылық келтіре алады.
Апелляциялық саты өтпеген жағдайда кассацияға жүгіну
Егер жергілікті және басқа да соттардың заңды күшіне енген актілеріне шағым жасаудың апелляциялық тәртібі сақталмаған болса, олар кассацияда тек Бас Прокурордың наразылығы негізінде ғана қаралуы мүмкін. Мұндай қадам Бас Прокурордың өз бастамасымен немесе қатысушылардың өтінішхаты бойынша тек келесі ерекше жағдайларда жүзеге асады:
- қабылданған сот қаулысын орындау адамдардың өмірі мен денсаулығына, ел экономикасы мен ұлттық қауіпсіздігіне ауыр әрі орны толмас салдарлар туғызуы мүмкін болғанда;
- сот қаулысы белгісіз тұлғалар тобының құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін немесе өзге де жария мүдделерді бұзғанда;
- сот актісі соттардың құқық нормаларын түсіндіруі мен қолдануындағы біркелкілікті бұзған жағдайда.
Істі қарау мерзімі және алдын ала тыңдау
Әкімшілік істер бойынша кассациялық шағымдар мен наразылықтарды тікелей кассациялық сот қарайды. Сот істі ақылға қонымды мерзімде, бірақ өзіне келіп түскен күннен бастап алты айдан аспайтын уақыт аралығында қарап, шешім қабылдауға міндетті.
Сонымен қатар, кассациялық сатыдағы сотта өтетін алдын ала тыңдау рәсімдері Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекстің 21-тарауының қағидалары бойынша ұйымдастырылады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі