Білікті заң көмегі кез келген азаматтың немесе заңды тұлғаның құқығын қорғауда шешуші рөл атқарады. Мұндай көмек жай ғана кеңес берумен шектелмейді, ол мемлекет деңгейінде белгіленген іргелі талаптар мен бастауларға сүйенуге тиіс. «Адвокаттық қызмет және білікті заң көмегі туралы» Заңның 4-бабында заң көмегін ұсыну қағидаттарының мәні, олардың өзара байланысы және бұл талаптарды бұзудың салдары нақты бекітілген.
Заң көмегін көрсету қағидаттары нені білдіреді?
Заң талабына сәйкес, білікті заң көмегін көрсету қағидаттары — бұл құқықтық көмектің мазмұнын тікелей айқындайтын іргелі бастаулар. Олар кәсіби заңгер мен көмек сұраған азамат арасындағы қатынастардың негізін құрайды.
Аталған қағидаттар ең алдымен заң көмегіне қатысушылардың құқықтары мен міндеттерін жүзеге асырудың жалпы шарттарын қамтамасыз етеді. Яғни, қорғаушы мен сенім білдіруші өз міндеттерін еркін немесе өз бетінше атқармайды, заңмен белгіленген осы негізгі шеңберді ұстануға міндетті.
Қағидаттардың жүйелілігі және өзара әрекеті
Білікті заң көмегі қағидаттары жеке-дара немесе бір-бірінен бөлек әрекет етпейді. Заң олардың тұтас жүйе құрайтынын және тығыз байланыста болатынын бекітеді.
Іс жүзінде бұл нені білдіреді? Заң көмегін көрсететін тұлға бір қағидатты орындап, екіншісін назардан тыс қалдыра алмайды. Әрбір қағидатты іске асыру тек өзге де талаптармен өзара байланыста және бір мезгілде үйлесім тапқан жағдайда ғана толыққанды білікті көмек болып есептеледі.
Қағидаттарды сақтамаудың құқықтық салдары
Заң талаптарын елемеу жай ғана кәсіби кемшілік болып қалмайды, тікелей заңдық салдарға әкеледі. Заңнамада көрсетілгендей, білікті заң көмегін көрсету қағидаттарын сақтамау арнайы заң мен еліміздің басқа да заңдарында көзделген жауаптылыққа соқтырады.
Егер құқықтық көмек сапасыз немесе белгіленген қағидаттарды бұза отырып көрсетілсе, мұндай әрекет үшін жауапты тұлғалар қолданыстағы заң нормалары шеңберінде жауапқа тартылады. Бұл норма азаматтардың өз құқықтары мен заңды мүдделерін сенімді әрі сауатты қорғауға кепілдік береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі