Бірінші сатыдағы соттың шешіміне шағым түскенде, тараптар істің апелляцияда қанша уақыт қаралатынын жиі нақтылағысы келеді. Қазақстан Республикасының Азаматтық процестік кодексінің 415-бабына сәйкес, апелляциялық сатыдағы сотта азаматтық іс сотқа келіп түскен күннен бастап екі ай мерзім ішінде қаралады.
Екі айлық мерзім қашаннан бастап есептеледі?
Заңдағы маңызды норма — мерзімнің басталу сәті. Екі айлық уақыт шағымның өзі берілген күннен емес, тиісті іс материалдарының апелляциялық сатыдағы сотқа нақты келіп түскен күнінен бастап саналады. Бұл аралықта сот хат-хабарды тіркеп, тараптарды отырыс күні мен уақыты туралы хабардар етеді және шағымды қарауға дайындайды.
Азаматтар мен заңды өкілдер үшін бұл есептеу тәртібін білу процестік күнтізбені дұрыс құруға көмектеседі. Егер сот ісін онлайн қадағалап отырсаңыз, есепті дәл осы апелляциялық сотқа тіркелген датадан бастап жүргізген жөн.
Заңда көзделген ерекше жағдайлар
Азаматтық процестік кодекстің 415-бабында жалпы екі айлық мерзім бекітілгенімен, онда «Осы Кодексте белгіленген жағдайларды қоспағанда» деген арнайы ескертпе бар. Яғни, азаматтық заңнамада кейбір істер санаттары немесе процестік жағдайлар үшін дербес, арнайы мерзімдер белгіленуі мүмкін.
Сондықтан қаралатын даудың сипатына байланысты Кодекстің арнайы тарауларында немесе баптарында өзге талаптар қарастырылмаса, барлық негізгі азаматтық даулар бойынша апелляциялық саты осы стандартты екі айды негізге алады.
Іске қатысушылар нені ескеруі керек?
Сот төрелігінің мерзімінде жүзеге асуы — дауды созбалаңға салмай, тараптардың құқығын уақтылы қорғауға бағытталған кепіл. Іске қатысатын тараптар мына жайттарға назар аударғаны абзал:
- Істің сотқа келіп түсуін бақылау: Шағым бірінші сатыдағы сот арқылы жіберілетіндіктен, оның облыстық немесе қалалық сотқа қашан тіркелгенін біліп отыру қажет.
- Дәлелдер мен ұстанымды алдын ала дайындау: Екі айлық уақыт шеңберінде сот тараптардың дәлелдерін тыңдап, қорытынды шешім шығаруы тиіс, сондықтан өз пікіріңізді немесе қарсылықты кешіктірмей ұсынған жөн.
Бұл процестік мерзім соттың жұмысын тәртіпке келтіріп, әрбір азаматтың ісін негізсіз кідіріссіз қарауға мүмкіндік береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі