Қазақстанда тірек-қимыл аппараты бұзылған жүргізушілерге және көру қабілетінен толық айырылған немесе жүріп-тұруы қиын жандарды тасымалдайтын көліктерге жолда нақты жеңілдіктер қарастырылған. «Жол жүрісі туралы» заңның 59-бабы осындай азаматтарға жалпы тыйым салатын бірқатар белгілердің аймағында тоқтауға немесе көлікті тұраққа қоюға арнайы құқық береді.
Мүгедектігі бар жүргізушілерге берілетін тоқтау және қою жеңілдіктері
«Мүгедектігі бар адам» деген таным белгісі орнатылған және тірек-қимыл аппараты бұзылған адам басқаратын көлік құралдары елді мекендерде бірқатар ерекше жағдайды пайдалана алады. Олар тоқтауға немесе тоқтап тұруға тыйым салатын жол белгілері әрекет ететін аймақтарда көлікті тоқтатуға әрі тұраққа қоюға құқылы. Алайда бұл жеңілдіктің қатаң шарты бар: көлік құралы тротуарға толығымен қойылуы керек және жаяу жүргіншілердің кедергісіз өтуі үшін кемінде бір жарым метр бос жолақ қалдырылуы тиіс.
Маңызды шектеу: егер жол учаскесінде тоқтауға тыйым салатын арнайы жол таңбасы сызылған болса, онда тротуарға шығу қағидасы қолданылмайды және мұндай жерде көлікті қалдыруға болмайды.
Аула аумағы мен мерзімі шектеулі тұрақтардағы ереже
Заңнама аталған санаттағы жүргізушілерге тоқтап тұруға тыйым салатын жол белгілері бар аумақта, сондай-ақ тұрақ уақыты шектелген орындарда белгіленген мерзімнен асырып көлік қоюға мүмкіндік береді. Сонымен қатар тұрақ орындарының шегінен тыс аула аумағындағы ішкі жолдарға да көлікті қоюға рұқсат етілген.
Бұл құқықты жүзеге асырудың басты шарты — көліктің өзге жаяу жүргіншілердің қозғалысына кедергі келтірмеуі және басқа да көлік құралдарын жүріп өту мүмкіндігінен айырмауы. Егер қойылған көлік басқаларға толық бөгет болса, онда арнайы құқық күшін жояды.
Ерекше қажеттілігі бар адамдарға қызмет көрсететін жүргізушілердің құқығы
Ерекше құқықтар тек мүгедектігі бар жүргізушілерге ғана емес, сондай-ақ оларға қызмет көрсететін басқа да көліктерге беріледі. Тірек-қимыл аппараты бұзылған немесе көру қабілетінен толық айырылған адамдарды тасымалдайтын жүргізушілер оларды көлікке отырғызу немесе одан түсіру үшін ғана елді мекендердегі тоқтауға тыйым салатын жол белгілері аумағында көлігін тоқтата алады.
Егер жүргізуші көру қабілетінен толық айырылған немесе жүріп-тұруы қиын адамды жетектеп, баратын жеріне дейін апарып және кері алып келетін болса, ол көлікті тротуарға қою қағидасын пайдалана алады. Яғни, тротуарда жаяу жүргіншілерге кемінде бір жарым метр орын қалдырып және тыйым салу таңбасы жоқ болған жағдайда ғана көлікті уақытша тоқтатуға жол беріледі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі