Жүргізушілерді дайындайтын оқу ұйымдарының қызметін үйлестіру мен оқыту сапасын бақылауда салалық кәсіптік бірлестіктер негізгі буын саналады. «Жол жүрісі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 80-бабы көлік құралдарының жүргізушілерін даярлау жөніндегі кәсіптік бірлестіктердің өкілеттіктерін және олардың заң алдындағы міндеттерін нақты реттейді.
Бірлестіктердің заңмен бекітілген құқықтары
Кәсіптік бірлестіктер автомектептер мен оқытушылар құрамының деңгейін арттыру, сондай-ақ олардың мүддесін қорғау үшін кең ауқымды құқықтық құралдарға ие. Заң нормасына сәйкес, кәсіптік бірлестіктер мынадай әрекеттерді жүзеге асыруға құқылы:
- Оқытушылардың, өндірістік оқыту шеберлерінің және көлік жүргізуге үйрету мамандарының біліктілігін арттыру курстарын өткізу, уәкілетті орган бекіткен тәртіппен арнайы сертификаттар беру;
- Жүргізушілерді даярлау тәжірибесін зерделеу, оны жүйелеп, қорыту және озық тәжірибені өзге оқу ұйымдарына тарату;
- Соттарда, мемлекеттік органдарда, қоғамдық бірлестіктер мен халықаралық ұйымдарда жүргізуші даярлайтын оқу ұйымдарының құқықтары мен заңды мүдделерін білдіру және қорғау;
- Оқу ұйымдарының өз кәсіптік қызметіне байланысты туындаған өзара дауларын қарау;
- Автомектептердің ресми рейтингін жүргізу және оның қорытындыларын мерзімді баспасөз беттерінде жариялау;
- Жүргізушілерді оқыту мәселелеріне арналған халықаралық ұйымдардың жұмысына қатысу;
- Салалық оқу әдебиеттерін, әдістемелік құралдарды, мерзімді басылымдарды дайындау, басып шығару және тарату;
- Көлік құралдарының жүргізушілерін даярлау стандарттарына қатысты ұсынымдар енгізу.
Кәсіптік бірлестіктерге жүктелген міндеттер
Құқықтармен қатар заңнама бұл ұйымдарға бірқатар жауапкершілікті міндеттейді. Бірлестік құрамына кіретін мектептердің жұмысы заң шеңберінен шықпауы тиіс. Заң бойынша олар мына міндеттерді орындауға тиіс:
- Қазақстанның жол жүрісі саласындағы заңнамасын қатаң сақтау және оған мүше оқу ұйымдарының да бұл талаптарды бұлжытпай орындауын қадағалау;
- Өз мүшелерін жол жүрісіне қатысты қабылданған жаңа нормативтік құқықтық актілермен, ережелермен уақтылы қамтамасыз ету;
- Жүргізушілерді оқыту жүйесін дамытуға, оның тиімділігін арттыруға тікелей атсалысу және оқу ұйымдарының қызметін үйлестіруге жәрдемдесу.
Құқықтық нормалардың тәжірибедегі маңызы
Бұл нормалар оқу орталықтары мен мемлекет арасындағы байланысты реттейді. Кәсіптік бірлестік мүшесі болу автомектептерге өз құқықтарын сотта немесе мемлекеттік инстанцияларда бірлесіп қорғауға жол ашады. Сонымен қатар бірлестіктердің оқу ұйымдары рейтингін жариялау құқығы саладағы ашықтықты қамтамасыз етіп, азаматтардың сапалы білім беретін мектептерді таңдауына көмектеседі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі