Салық заңнамасында салық төлеу талабы белгілі бір құқықтық жағдайлар орын алғанда ғана біржола күшін жояды. Салық кодексінің 79-бабына сәйкес, салықтық міндеттемені тоқтату субъектінің түріне — заңды тұлғаға, кәсіпкерге немесе қарапайым жеке тұлғаға байланысты әртүрлі негіздер бойынша жүзеге асады.
Бұл нормалар салық төлеушілер мен олардың құқықтық мирасқорлары үшін мемлекет алдындағы міндеттердің қай сәттен бастап заңды түрде жабылатынын нақты шектеп береді.
Заңды тұлғалардың салықтық міндеттемесі қашан тоқтатылады?
Компаниялар мен ұйымдар үшін салық төлеу міндеті олардың құқықтық мәртебесі түбегейлі өзгергенде тоқтатылады. Заң бойынша заңды тұлғаның салықтық міндеттемесі мына жағдайларда доғарылады:
- ұйым ресми түрде таратылғаннан кейін;
- ұйым қосылу жолымен қайта ұйымдастырылғаннан кейін (қосылған заңды тұлғаға қатысты);
- ұйым бірігу немесе бөліну арқылы қайта ұйымдастырылғаннан кейін.
Қайта ұйымдастыру барысында ескі құрылымның заңды түрде өмір сүруі аяқталып, оның салықтық міндеттемесі тоқтатылған ретінде белгіленеді.
Дара кәсіпкерлер мен жеке практикамен айналысатындар
Дара кәсіпкерлердің, сондай-ақ жеке практикамен айналысатын адамдардың салық төлеу міндеті олардың кәсіптік қызметімен тікелей байланысты. Заң талабы бойынша бұл санаттағы субъектілердің салықтық міндеттемесі Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен қызметін тоқтатқаннан кейін ғана тоқтатылады.
Яғни қызметті ресми түрде тоқтатпайынша, кәсіпкер немесе жеке практика иесі салық субъектісі болып қала береді.
Жеке тұлғаның міндеттемесі қалай аяқталады?
Азаматтардың жеке тұлға ретіндегі салықтық міндеттемесі олардың өмірден өтуіне байланысты қарастырылады. Салық кодексіне сәйкес, жеке тұлғаның салықтық міндеттемесі ол қайтыс болған жағдайда тоқтатылады.
Сонымен бірге, сот актісінің негізінде адамды қайтыс болды деп жариялау да міндеттемені тоқтатуға негіз болады. Бұл ретте шешім заңды күшіне енген болуы және осы Кодекстің 73-бабында көзделген ережелер ескерілуі шарт.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі