Халықаралық саудамен айналысатын кәсіпкерлер үшін тауар мен қызмет бағасының нарықтық деңгейге сай болуы — салықтық қауіпсіздіктің басты шарты. «Трансферттік баға белгілеу туралы» Заңның 6-бабына сәйкес, мәмілелер мониторингі мемлекеттік уәкілетті органның мәмілеге қатысушы тараптар қолданатын бағаларды тұрақты байқап, қадағалап отыруы арқылы жүзеге асырылады.
Мониторинг нысанасы және есептілік міндеті
Мәмілелер мониторингі тікелей халықаралық іскерлік операцияларға қолданылады. Бұл ретте сыртқы экономикалық қызметке қатысушы кез келген ұйым баға белгілеу мәселесінде заң талаптарын назарда ұстауы қажет.
Заңнама бойынша мәмілелер мониторингі шеңберінде мынадай негізгі талаптар көзделген:
- уәкілетті орган бекіткен арнайы тізбеге сәйкес халықаралық іскерлік операциялар бойынша есептілік ұсыну;
- бекітілген ережелерге сәйкес мәмілелер мониторингі бойынша есептілік нысандарын дұрыс толтыру және мемлекеттік органға тапсыру;
- мәмілелер мониторингі бойынша тиісті құжаттаманы уақытылы әрі жүйелі жүргізу.
Баға ауытқуының басты салдары: тексеру тағайындау
Мониторинг — жай ғана статистикалық бақылау емес. Оның тікелей тәуекелі мен салдары бар: егер мәміле бағасының нарықтық бағадан ауытқығаны анықталса, уәкілетті орган мәмілелер мониторингінің нәтижелері бойынша трансферттік баға белгілеу мәселелеріне қатысты тексеру жүргізеді.
Осы себепті экспорт немесе импорт операцияларын жүргізетін кәсіпкерлер құжаттаманы алдын ала әзірлеп, қолданылған бағаның экономикалық негіздемесін заң талаптарына сәйкес дайындап қоюы керек. Нарықтық деңгейден орынсыз ауытқу бақылаушы органның назарын аударып, тексеруге негіз болады.
Қағидалар мен рәсімдерді реттеу
Мәмілелер мониторингін жүзеге асыру қағидаларын уәкілетті орган бекітеді. Аталған нормативтік құжаттар мәмілеге қатысушының есептілік нысандарын нақты қалай толтыру керектігін, оларды тапсыру тетіктерін және мәмілелер бойынша құжаттаманы ресімдеу тәртібін айқындайды.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі