Баланы қайтару немесе оған қол жеткізу құқықтарын жүзеге асыру туралы арыздар бойынша соттың шығарған ұйғарымымен келіспеген тараптар мен қадағалаушы орган үшін заңда нақты мерзімдер бекітілген. Мұндай істер бойынша сот шешімдері баланың құқығы мен тағдырына тікелей байланысты болғандықтан, процестік әрекеттердің өз уақытында орындалуы маңызды рөл атқарады.
Азаматтық процестік кодекстің 399-бабы аталған санат бойынша сот ұйғарымына жеке шағым мен прокурордың өтінішхатын жолдау және оларды апелляция сатысында қарау мерзімін нақты белгілейді.
Жеке шағым мен прокурор өтінішхатын беру тәртібі
Баланы қайтару немесе қол жеткізу құқықтарын жүзеге асыру мәселелері бойынша сот қабылдаған ұйғарымға қатысты дау туындаған жағдайда, тараптар мен прокурор мына ережелерді басшылыққа алады:
- Жеке шағым беру немесе прокурордың өтінішхат келтіру мерзімі — ұйғарым шығарылған күннен бастап он жұмыс күні.
- Шағым мен өтінішхатты беру тәртібі Азаматтық процестік кодекстің 52-тарауында көзделген қағидаларға сәйкес жүзеге асырылады.
Мұндағы басты ерекшелік — мерзімнің күнтізбелік күндермен емес, нақты жұмыс күндерімен есептелуі. Бұл демалыс немесе мереке күндерінің мерзім есебіне кірмейтінін білдіреді, яғни тараптарға дәлелдерін жинақтап, сауатты шағым дайындауға қосымша уақыт береді.
Апелляциялық сатыда қарау мерзімі
Түскен жеке шағым немесе прокурор өтінішхаты заңда белгіленген мерзім шеңберінде тез әрі жедел қаралуы тиіс. Заңнама апелляциялық сатыға жүктелетін уақытты нақты шектеген:
- Іс апелляциялық сатыға берілген күннен бастап он жұмыс күнінен кешіктірілмей қаралуы шарт.
- Істі қарау рәсімі Азаматтық процестік кодекстің 429-бабында бекітілген талаптар бойынша жүргізіледі.
Бұл мерзім созбалаңға салынбай, баланың мүддесіне байланысты туындаған даудың тезірек түбегейлі шешілуіне кепілдік береді.
Практикалық мәні мен процестік талаптар
Аталған құқықтық нормалар ата-анаға немесе заңды өкілдерге өз құқықтарын жедел қорғауға мүмкіндік береді. Он жұмыс күні сот актісі ресми түрде жарияланып, шыққан күннен бастап есептелетіндіктен, процестік мерзімді өткізіп алмау өте маңызды. Мерзім өткен жағдайда шағым қараусыз қалуы мүмкін, ал бұл баламен қарым-қатынас жасау немесе оны қайтару жөніндегі бастапқы ұйғарымның күшінде қалуына әкеп соғады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі