Халықаралық сауда мен топ ішіндегі операцияларда бағаны бақылау мемлекеттің қаржылық мүддесін қорғауға бағытталған негізгі тетіктердің бірі саналады. Қазақстан Республикасының трансферттік баға белгілеу саласындағы заңнамасы мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ететін уәкілетті органның өкілеттіктері мен нақты міндеттерін заң жүзінде белгілеп берген.
Уәкілетті органның бақылау саласындағы құқықтары
Мемлекеттік бақылауды тиісті деңгейде жүргізу үшін уәкілетті орган мәмілелерге қатысты кең көлемді деректерді жинауға құқылы. Оның басты өкілеттіктеріне мыналар жатады:
- мәмілеге қатысушылардан, басқа да мемлекеттік органдардан және үшінші тұлғалардан нарықтық баға мен дифференциалды айқындауға қажетті ақпаратты, сондай-ақ мәмілелерге мониторинг жүргізу үшін басқа да деректерді заңда белгіленген тәртіппен сұрату;
- мәмілелерге тұрақты мониторинг жүргізу;
- белгіленген тәртіп негізінде трансферттік баға белгілеуді қолдану жөнінде келісімдер жасасу;
- заңда көзделген жағдайларда халықаралық топқа қатысушыға есепті қаржы жылы үшін негізгі және (немесе) еларалық есептілікті ұсыну туралы ресми талап жолдау.
Бизнес алдындағы міндеттер мен мерзімдер
Уәкілетті орган тек тексеру жүргізіп, талап қойып қана қоймайды, сонымен бірге мәмілеге қатысушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін сақтауға міндетті. Мемлекет пен бизнес арасындағы өзара іс-қимылды реттеу үшін нақты міндеттер бекітілген.
Атап айтқанда, мемлекеттік орган қолданылатын бағаның экономикалық негіздемесін, мәміле бағасын растайтын құжаттарды, дифференциалды және нарықтық бағаны айқындау әдістерінің дұрыс таңдалғанын тексереді. Мәміле қатысушылары трансферттік баға белгілеуді қолдану жөнінде келісім жасасуға өтініш берген жағдайда, мемлекеттік орган оны өтініш түскен күннен бастап тоқсан жұмыс күні ішінде қарауы тиіс.
Егер келісім жасасудан бас тарту туралы шешім қабылданса, уәкілетті орган шешім шыққан күннен бастап бес жұмыс күні ішінде себептерін көрсете отырып, мәмілеге қатысушыға ресми жазбаша жауап жолдауға міндетті.
Ақпараттық ашықтық және құпиялылық кепілі
Бизнеске қолайлы жағдай жасау мақсатында уәкілетті орган мәмілелер мониторингі бойынша есептілік нысандарын толтыру тәртібін түсіндіруді қамтамасыз етеді. Бұл салық төлеушілердің техникалық немесе әдіснамалық қателіктер жіберуінің алдын алады.
Бақылау шаралары барысында алынған коммерциялық немесе өзге де ақпараттың құпиялылығын сақтау — органның заңмен бекітілген тікелей міндеті. Сонымен қатар тексеру нәтижелерімен келіспеген кәсіпкерлер шағым түсіргенде, уәкілетті орган оларды заң талаптарына сәйкес жан-жақты қарауға міндетті болады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі