Жолдағы қауіпсіздік пен жүргізуші мәдениеті тікелей автомектеп қабырғасында қалыптасады. Сол себепті жүргізушілерді оқытатын мекемелер жай ғана қызмет көрсетуші емес, болашақ көлік иелерінің білімі мен қауіпсіздігіне тікелей жауапты білім беру ошағы саналады. «Жол жүрісі туралы» заңның 87-бабы осы салада жұмыс істейтін оқу ұйымдарына нақты өкілеттіктер беріп, олардың мойнына маңызды міндеттер жүктейді.
Оқу ұйымдарының заңды құқықтары
Заңнама жүргізушілерді даярлайтын мекемелердің кәсіби дербестігін қорғау үшін екі негізгі құқықты бекіткен. Бұл құқықтар олардың кәсіби деңгейін арттыруға және қызметкерлер мүддесін сот арқылы қорғауға мүмкіндік береді:
- Кәсіптік бірлестікке кіру: оқу ұйымдары ортақ стандарттарды сақтау, тәжірибе алмасу және ортақ мүдделерді қорғау мақсатында тиісті бірлестіктерге ерікті түрде мүше бола алады;
- Аттестаттау шешімдеріне сот арқылы шағым жасау: оқытушылар, өндірістік оқыту шеберлері немесе жүргізуге оқыту шеберлерінің кандидатурасын аттестаттау қорытындысы бойынша кәсіптік бірлестік шығарған шешімге оқу ұйымы келіспесе, оны сот тәртібімен даулай алады.
Білім сапасы мен оқу бағдарламасын орындау талаптары
Көлік құралдары жүргізушілерін даярлау жөніндегі оқу ұйымдары оқушыларға сапалы білім беруге заң жүзінде міндетті. Бұл қатарға оқу бағдарламаларын бекітілген оқу жоспары мен жоспар-кестесіне сәйкес толық көлемде іске асыру кіреді. Яғни сағат санын немесе бағдарлама бөліктерін өз бетінше қысқартуға тыйым салынады.
Сонымен қатар ұйымдар өз құзыретіне жатқызылған функцияларды мүлтіксіз орындап, оқып-үйренушілердің жоғары деңгейде даярлануын қамтамасыз етуі тиіс. Жол жүрісі саласындағы заң талаптарын сақтау — осындай оқу орындарының қызметінің іргетасы.
Қауіпсіздікке және көлік жағдайына қойылатын талаптар
Жүргізуге баулу кезінде қауіпсіздік ең басты орынға шығады. Сондықтан оқу процесі барысында оқушылардың, оқытушылардың және тәжірибелік оқыту шеберлерінің өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігі толық қамтамасыз етілуге тиіс.
Осы бағытта заң мынадай нақты міндеттерді белгілейді:
- оқуға пайдаланылатын көлік құралдарын әрдайым техникалық жарамды күйде ұстау;
- жүргізуге оқыту шеберлерін тәжірибелік сабақтардың алдында рейс алдындағы медициналық қарап-тексеруден міндетті түрде өткізуді ұйымдастыру.
Мемлекеттік бақылау және ашықтық
Оқу процесінің тиімділігі тек ішкі тәртіппен ғана емес, сыртқы қадағалаумен де бағаланады. Оқу ұйымдары уәкілетті орган жүргізетін тексерулерге және сапаны сыртқы бақылау жұмыстарына ешқандай кедергі келтірмеуге тиіс.
Бұдан бөлек, ұйымдар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіп бойынша уәкілетті органға өз қызметі туралы қажетті ақпаратты уақытылы ұсынуға міндеттелген. Бұл талаптардың барлығы оқу процесінің заңдылығы мен ашықтығын сақтауға бағытталған.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі