Білікті заң көмегіне жүгінген азамат тек заңнамалық кеңес алып қана қоймай, мамандардың адал, сауатты және әдепті қарым-қатынасына сүйенеді. Қолданыстағы заң талабы бойынша, кез келген заңгерлік көмек жоғары кәсіптік және әдептік нормалар сақтала отырып көрсетілуге тиіс. Бұл қағида заң қызметін көрсететін тұлғалардың жұмысына қойылатын басты өлшемдердің бірі болып табылады.
Кәсіптік және әдептік талаптардың құқықтық мәні
Заң көмегін көрсету — қарапайым қызмет түрі емес, адамның құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға бағытталған жауапты процесс. Сондықтан заңнама мамандарға жоғары деңгейдегі кәсіптік сапа мен ішкі тәртіпті ұстану міндетін жүктейді.
Бұл ереже заң көмегін ұсынатын кез келген маманның өз жұмысына атүсті қарамауын, кәсіби біліктілігіне сай әрекет етуін және сенім білдірген тұлғамен қарым-қатынаста іскерлік мәдениетті ұстануын білдіреді.
Нормаларды қалыптастырудың үш негізі
Заң көмегі саласындағы кәсіптік және әдептік талаптар өздігінен пайда болмайды. Заң бойынша осы нормаларды қалыптастыру міндеті білікті заң көмегін көрсететін тұлғалардың өзіне жүктелген. Олар бұл мінез-құлық өлшемдерін мынадай нақты негіздерге сүйене отырып қалыптастырады:
- Жалпыға бірдей қабылданған мінез-құлық ережелері: қоғамда қалыптасқан өзара сыйластық, ұқыптылық және өркениетті қарым-қатынас мәнері;
- Адамгершілік нормалары: адалдық, ар-ұждан, жауапкершілік және сенімге қиянат жасамау ұстанымдары;
- Білікті заң көмегін көрсету стандарттары: қызмет сапасын, кәсіби шеберлікті және құқықтық көмектің бірізділігін айқындайтын арнайы кәсіби талаптар.
Практикалық маңызы
Азаматтар үшін аталған нормалар қызмет сапасына деген кепілдік болып саналады. Білікті заң көмегін көрсететін тұлға тек құқықтық біліммен шектелмей, өз ортасында орныққан әдеп қағидаттарын басшылыққа алуы шарт. Егер қызмет көрсету барысында этикалық нормалар ескерусіз қалса, заң көмегінің негізгі мәні — сенім мен заң үстемдігіне нұқсан келеді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі