Шекара асатын көлік жүргізушілері үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру — қауіпсіздік пен заңдылықтың басты шарты. Қазақстан Республикасының заңнамасы трансшекаралық қозғалыс кезінде үшінші тұлғаларға келтірілген зиянды өтеуді қамтамасыз ету және шекара арқылы жүріп-тұру режимін оңайлату мақсатында тиісті халықаралық сақтандыру жүйелеріне қатысуға тікелей жол береді.
Халықаралық жүйелердің негізгі мақсаты
«Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» Заңның 32-бабына сәйкес, халықаралық жүйелерге қатысу екі негізгі міндетті шешеді. Біріншіден, көлік иесі шетелде немесе трансшекаралық қозғалыс барысында өзге адамдардың өміріне, денсаулығына не мүлкіне залал келтірсе, шығынды өтеу кепілдігі орнайды. Екіншіден, мемлекеттік шекара арқылы автокөлікпен өту тәртібі жеңілдеп, әрбір елдің шекарасында бөлек сақтандыру рәсімдеудің әкімшілік жүктемесі азаяды.
Шетелдік көліктердің Қазақстанда уақытша жүру ережесі
Шет мемлекеттерде тіркелген және еліміздің аумағында уақытша пайдаланылатын көлік иелері Қазақстанға кірген кезде міндетті сақтандыру шартын жасасуға тиіс. Бұл жағдайда сақтандыру сыйлықақысы ел аумағында болу мерзіміне байланысты арнайы коэффициенттер арқылы есептеледі:
- 15 күнге дейін (қоса алғанда) — 0,2;
- 16 күннен 1 айға дейін — 0,3;
- 2 айға дейін — 0,4;
- 3 айға дейін — 0,5;
- 6 айға дейін — 0,7;
- 10 ай және одан да көп мерзімге — 1,0.
Мұндай тәсіл шетелдік жүргізушілерге өздерінің нақты сапар мерзіміне сәйкес келетін сақтандыру құнын төлеуге мүмкіндік береді.
Шарт мерзімінен бұрын тоқтатылса не болады?
Трансшекаралық бағытта жүретін немесе ішкі нарықта сақтандырылған көлік иелері келісімшартты белгіленген мерзімінен бұрын бұзған жағдайда, сақтандырушы төленген сыйлықақының белгілі бір бөлігін ұстап қалады. Ұсталым мөлшері келісімшарт мерзімінің қанша пайызы өткеніне тікелей байланысты болады. Мысалы, шарт мерзімінің 4%-ға дейінгі уақыты өтсе — 15%, 8%-дан 17%-ға дейінгі кезеңінде — 30%, ал мерзімнің 50%-дан 58%-ға дейінгі бөлігі аяқталғанда сақтандырушы сыйлықақының 75%-ын ұстап қалуға құқылы. Егер мерзімнің 92%-ы немесе одан көбі өткен болса, төленген сома кері қайтарылмайды (100% ұсталады).
Шекара асатын жүргізуші нені есте сақтауы керек?
Шекарадан өтуді жоспарлаған көлік иесі сақтандыру мерзімін өз сапарының нақты уақытымен мұқият сәйкестендіруі қажет. Төленетін сыйлықақы көлемi көлік түріне, пайдаланылу мерзіміне, жүргізушінің жасы мен стажына сәйкес коэффициенттер негізінде түзетілетінін ескерген жөн. Сақтандыру полисінсіз мемлекеттік шекара арқылы қозғалуға жол берілмейді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі