Құрылыс саласындағы кез келген жоба тек ғимарат тұрғызумен шектелмейді. Жаңа нысандар халықтың қауіпсіздігіне тікелей әсер ететіндіктен, заңнама сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметінің барлық қатысушыларына нақты міндеттер жүктейді. Бұл талаптар жобалаушылар мен мердігерлерге ғана емес, дайын нысанды иеленіп, пайдаланып отырған меншік иелеріне де ортақ.
Қауіпсіздік талаптары және тіршілік ортасын қорғау
Құрылыс қызметінің барлық субъектілері өз жұмысын қолданыстағы заңнамаға, мемлекеттік нормативтік құжаттар жүйесіне және мемлекетаралық стандарттарға қатаң сай жүргізуге тиіс. Басты талаптың бірі — халықтың күнделікті тіршілік ету ортасын нашарлатпау.
Бұл ретте құрылыс жүргізушілер мен жобалаушылар өзге субъектілердің құқықтары мен заңды мүдделеріне нұқсан келтіретін әрекеттерге жол бермеуі шарт. Ал ғимарат немесе құрылыс нысаны жеке меншікте, иелікте немесе пайдалануда болса, иесі оны нормативтерге сәйкес ұстауға, азаматтар үшін қауіпсіз әрі орнықты жұмыс істеуін қамтамасыз етуге міндетті.
Жүріп-тұруы шектеулі жандарға арналған кедергісіз орта
Елді мекендерді дамыту кезінде инклюзивті орта құру мәселесі құқықтық деңгейде бекітілген. Заң бойынша жаңа аудандарды жобалау, аумақты абаттандыру және ғимарат салу барысында халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтары үшін қолжетімді инфрақұрылым қарастырылуы тиіс:
- тұрғын, қоғамдық және өндірістік құрылыс нысандарына және олардың ішкі үй-жайларына кедергісіз кіріп-шығу жағдайын қамтамасыз ету;
- тұрғын аймақтарда, сондай-ақ қызмет көрсету орындары мен жұмыс нысандарының жанындағы ашық автотұрақтарда арнайы көлік орындарын белгілеу.
Нысанды пайдалануға бергеннен кейін де иелері мүгедектігі бар азаматтар мен қозғалысы шектеулі жандардың ғимаратқа кедергісіз кіруін тұрақты түрде қамтамасыз етуі керек.
Мұра мен табиғатқа жанашырлық
Құрылыс қызметі елді мекендердің табиғи және мәдени келбетіне зиян тигізбеуі қажет. Субъектілер тарихи-мәдени мұра объектілеріне, қоршаған табиғат пен қалыптасқан ландшафттарға нұқсан келтірмеуге тікелей міндетті. Бұл норма тарихи ғимараттардың сақталуын және экологиялық тепе-теңдікті қорғауға бағытталған.
«Толық бітіріп берілетін» кешенді құрылыстың жауапкершілігі
Құрылыс тәжірибесінде «толық бітіріп берілетін» («кілтпен тапсыру») форматы кеңінен қолданылады. Бұл тәсіл кешенді сипатқа ие және бірнеше кезеңді біріктіреді:
- жобаны қаржыландыру, жоспарлау, іздестіру және қажетті негіздемелер дайындау;
- жобалау, құрылыс жүргізу және оған ілеспе қызмет көрсету;
- нысанды басқару, пайдалану, қызмет көрсету және тараптардың бірінің теңгеріміне өткізу.
Егер нысан мемлекеттік инвестициялар есебінен салынатын болса, оны осы форматта жоспарлау, қаржыландыру және іске асырудың нақты тәртібі арнайы заңнама талаптарына бағынады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі