Құқықтық мәселеге тап болған әрбір азамат өзінің мүддесін қорғау үшін заңгерге немесе адвокатқа жүгінеді. Мұндай сәтте көмек сұраушы тарап қорғаушыдан белгілі бір қадамдарды талап етуі мүмкін. Дегенмен, заңнама талаптарына сәйкес, білікті заң көмегін көрсету барысында нақты қандай шараларды қолдану қажеттігін және оның шекарасын заңгер өз қалауы бойынша айқындай алады.
Заң көмегінің көлемін маманның өзі айқындауы нені білдіреді?
«Адвокаттық қызмет және білікті заң көмегі туралы» заңның 11-бабына сәйкес, заң көмегін көрсететін тұлға өз қызметінің шектері мен шараларын өз еркімен таңдауға және шектеуге құқылы. Бұл ереже кәсіби маманның құқықтық тәсіл мен тактиканы таңдаудағы дербестігін қамтамасыз етеді.
Іс бойынша қандай дәлелдемелік бағыт ұстану, сотта қандай дәлелдерді алға тарту немесе қандай заңды әрекеттер жасау керектігін білікті маман кәсіби тұрғыдан өзі шешеді. Сенім білдіруші өз пікірін білдіргенімен, қорғау тактикасы заңгердің біліктілігі мен кәсіби бағалауына тікелей байланысты болады.
Еркіндіктің заңнамалық шеңбері
Заңгердің немесе көмек көрсететін тұлғаның бұл еркіндігі абсолютті емес. Бапта көрсетілгендей, бұл мүмкіндік Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайда ғана осы шеңберде қолданылады.
Яғни, білікті заң көмегін көрсететін тұлға өз қалауы бойынша шаралар мен шектерді айқындаған кезде қолданыстағы заң талаптарын бұзбауы тиіс. Заңда белгіленген міндеттер мен тыйымдар кез келген ерікті шешімнің шегін белгілейді.
Сенім білдіруші мен заң көмегін көрсететін тұлғаның арасындағы қатынас
Практикада бұл қағида клиент пен құқық қорғаушы арасындағы түсініспеушіліктердің алдын алуға қызмет етеді. Заң көмегіне жүгінген азамат маманның заң аясында дербес шешім қабылдау құқығы барын түсінуі қажет.
Кәсіби көмек көрсету кезінде нәтижеге қол жеткізу мақсатында тиімсіз немесе заңнама талаптарына сәйкес келмейтін шаралардан бас тарту құқығы заң көмегін ұсынушының өз еркінде болады. Сондықтан істі жүргізу барысындағы нақты шараларды алдын ала талқылап, ортақ ұстанымға келген жөн.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі