Кез келген ағашты немесе бұтаны рұқсатсыз кесу, зақымдау немесе жою тек әкімшілік құқық бұзушылық қана емес, айтарлықтай залал келтірілген жағдайда қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғады. Мұндай әрекеттер Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 340-бабы бойынша сараланып, кінәлі адамға ірі көлемде айыппұл төлеуден бастап бас бостандығынан айыруға дейінгі жаза қолданылады.
Орман қорына кірмейтін екпелер мен жеке аумақтардың айырмашылығы
Заңнама бойынша үй маңындағы, саяжай мен бау-бақша учаскелерінде орналасқан жасыл желектер бұл қылмыстық құрамға кірмейді. Алайда осы жеке аумақтардан тыс жерлердегі кесуге тыйым салынған ағаштар мен бұталарды айтарлықтай залал келтіре отырып жою немесе зақымдау қылмыстық жауаптылық тудырады.
Сондай-ақ мына нысандарға қасақана немесе заңсыз зиян келтіргені үшін де қылмыстық жаза қарастырылған:
- орман дақылдары мен орман питомниктеріндегі көшеттер;
- плантацияларда егілген немесе отырғызылған екпелер;
- ормандарды молықтыру мен орман өсіру алаңдарындағы шыбықтар мен өскіндер.
Бұл әрекеттер үшін мүлкі тәркіленіп, жүз алпыс айлық есептік көрсеткішке дейінгі айыппұл, сол мөлшердегі түзеу жұмыстары, жүз алпыс сағатқа дейінгі қоғамдық жұмыстар немесе қырық тәулікке дейінгі қамақ жазасы тағайындалуы мүмкін.
Орман қоры аумағындағы заңсыз әрекеттер үшін жаза
Егер ағаштар мен бұталар мемлекеттік орман қорының жерінде заңсыз кесілсе немесе жойылса және одан айтарлықтай залал келсе, жаза айтарлықтай күшейеді. Заң бұзушының мүлкі тәркіленіп, белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан үш жылға дейін айырылуы мүмкін.
Сонымен бірге екі мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі айыппұл, түзеу жұмыстары, алты жүз сағатқа дейінгі қоғамдық жұмыстар, сондай-ақ үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеу немесе сол мерзімге тікелей бас бостандығынан айыру шаралары қолданылады.
Жауапкершілікті ауырлататын мән-жайлар
Қылмыстық кодекстің 340-бабының үшінші бөлігінде жазаны қатаңдататын арнайы жағдайлар бекітілген. Атап айтқанда, іс-әрекет адамдар тобымен, бірнеше рет, қызмет бабын пайдаланып, ірі залал келтіре отырып немесе ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда жасалса, жаза көлемі үш мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі айыппұлға, сегіз жүз сағатқа дейінгі қоғамдық жұмыстарға немесе бес жылға дейін бас бостандығынан айыруға дейін өседі. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты осы үшінші бөліктің конституциялылығын тексеру бойынша іс жүргізу бастағанын да ескерген жөн.
Ең қатаң жаза қылмыстық топ жасаған заңсыз әрекеттерге қолданылады. Бұл ретте мүлкі тәркіленіп, он жылға дейін белгілі бір қызметпен айналысу құқығы шектелуі және бес жылдан он жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалуы бекітілген.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі