Кешенді әлеуметтік білікті заң көмегі — әлеуметтік жағынан осал азаматтарға көрсетілетін толыққанды әрі өтеусіз құқықтық қолдау. Бұл көмек жай ғана бір реттік кеңес берумен шектелмейді; адам өтініш білдірген сәттен бастап, заңда көзделген тәртіппен іс бойынша түпкілікті шешім қабылданғанға немесе құқықтық мәселе толық шешілгенге дейінгі бүкіл процесті қамтиды.
Мұндай қызмет шарт негізінде жүзеге асырылады. Азамат пен маман арасындағы шарт тараптардың өзара қарым-қатынасын бекітіп, құқықтық көмектің мазмұнын нақтылайды.
Көмек кімдерге беріледі?
Заң талабы бойынша бұл көмек кез келген адамға емес, нақты әлеуметтік санаттағы тұлғаларға ұсынылуы мүмкін. Олардың қатарына мына азаматтар кіреді:
- әлеуметтік қорғау заңнамасына сәйкес арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж жандар;
- атаулы әлеуметтік көмек алуға құқығы бар тұлғалар;
- Ұлы Отан соғысының қатысушылары және жеңілдіктері бойынша соларға теңестірілген адамдар;
- басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері;
- бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар;
- жасына байланысты зейнеткерлер;
- қарттар мен мүгедектігі бар адамдарға арналған арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарында тұратындар;
- мүгедектігі бар балаларды жалғыз өзі тәрбиелеп отырған немесе қамқорлығында кәмелетке толған мүгедектігі бар адамдары бар азаматтар.
Қандай жағдайларда көрсетілмейді?
Кешенді әлеуметтік заң көмегінің нақты заңнамалық шектеуі бар. Бұл көмек азаматтық сот ісін жүргізу шеңберінде кәсіпкерлік қызметке байланысты туындаған даулар бойынша ұсынылмайды. Егер мәселе жеке кәсіпкерлік пен бизнес мүддесіне қатысты болса, тіпті өтініш беруші жеңілдік санатына кірсе де, бұл тетік қолданылмайды.
Қызметті көрсету тәртібі мен қағидаттары
Кешенді әлеуметтік білікті заң көмегі кәсіби мамандардың әлеуметтік жауапкершілігі шеңберінде және ерікті түрде көрсетіледі. Оның көлемі мен нақты тәртібін заң консультанттарының палаталары мен Республикалық адвокаттар алқасы дербес белгілейді. Бұл мәліметтер кейіннен уәкілетті органға ұсынылады.
Сонымен бірге заңнама мемлекеттің кешенді әлеуметтік білікті заң көмегін көрсетуге елеулі үлес қосып жүрген мамандар мен ұйымдарды ынталандыратынын бекітеді.
Бұл көмекке жүгінуді жоспарлаған азаматтар ең алдымен өздерінің аталған санаттардың біріне жататынын растап, заң консультанттарына немесе адвокаттарға кешенді әлеуметтік көмек шартын жасасу үшін жүгінуі тиіс.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі