Кәсіби заң көмегіне жүгінген әрбір азамат пен кәсіпкер сапалы әрі сенімді қызмет күтеді. Алайда сот процесінде немесе құқықтық құжат дайындауда қателік кетсе, оның салдары клиентке тікелей қаржылық залал келтіруі мүмкін. Осы себепті заң консультантының қызметін сақтандыру — мамандардың жауапкершілігін реттейтін және клиенттің мүддесін қорғайтын негізгі талаптардың бірі болып саналады.
Сақтандыру полисі кімге және қашан міндетті?
Заңнама талабы бойынша заң консультанты үшінші тұлғаларға келтірілуі мүмкін зиянды өтеу бойынша кәсіптік жауапкершілікті сақтандыру шартын міндетті түрде жасасуы керек. Егер мұндай шарт болмаса, консультанттың білікті заң көмегін көрсетуге кірісуіне заң жүзінде тыйым салынады.
Тәжірибеде консультанттың жұмыс істеу нысаны әртүрлі болуы мүмкін. Егер маман заңды тұлғамен еңбек қатынасында тұрса, оның кәсіптік жауапкершілігін сақтандыру шартын жасасу міндеті тікелей сол жұмыс беруші заңды тұлғаға жүктеледі. Бұл ереже қызметкерді қорғап қана қоймай, заң фирмасына жүгінген азаматтың да құқығын кепілдендіреді.
Сақтандыру объектісі және жағдайы
Сақтандыру объектісі — қызмет көрсету кезінде клиентке немесе үшінші тұлғаларға келтірілген зиянды заңда белгіленген тәртіппен өтеу міндетінен туындайтын маманның мүліктік мүдделері. Ал сақтандыру жағдайы кәсіптік көмек беру барысында жіберілген қателіктер салдарынан клиенттің мүлкіне залал келіп, сақтанушының азаматтық-құқықтық жауапкершілігі туындаған кезде басталды деп танылады.
Маңызды шарт: мұндай зиян сақтандырылған маманның кәсіптік міндеттерді абайсызда бұзуынан туындауы керек.
Заң консультантының кәсіптік қателіктеріне не жатады?
Заңда сақтандыру төлеміне негіз болатын кәсіптік қателіктердің нақты шеңбері белгіленген:
- сот немесе басқа да органдар белгілеген процестік мерзімдерді өткізіп алу;
- құқықтық немесе процестік құжаттарды дұрыс рәсімдемеу;
- клиентке жасалатын заңдық әрекеттердің салдары туралы дер кезінде хабарламау және осының кесірінен оған зиян келуі;
- заң көмегін көрсету үшін клиенттен алынған құжаттардың жоғалуы немесе бүлінуі;
- қызмет барысында белгілі болған мәліметтерді құқыққа қайшы жария ету.
Сонымен бірге тараптар келісімшартта кәсіптік көмек көрсету кезінде клиентке залал келтіруі мүмкін өзге де әрекеттер мен әрекетсіздікті алдын ала анықтап, көрсетуге құқылы.
Сақтандыру сомасының ең төменгі мөлшері
Заң консультантының кәсіптік жауапкершілігін сақтандыру шартындағы сақтандыру сомасы шарт талаптарымен айқындалады, бірақ оның ең төменгі шегі қатаң бекітілген:
- республикалық маңызы бар қалалар мен астана аумағында қызмет ететін консультанттар үшін — шарт жасалған күні қолданыста болған тиісті қаржы жылының республикалық бюджет туралы заңында белгіленген айлық есептік көрсеткіштің (АЕК) кемінде 1000 еселенген мөлшері;
- өзге өңірлердегі заң консультанттары үшін — кемінде 500 АЕК мөлшері.
Сақтандыру тәртібі мен өзге де егжей-тегжейлі талаптар заң консультантының кәсіптік жауапкершілігін сақтандырудың үлгілік шарты негізінде тараптардың өзара келісімімен нақтыланады.
Клиент пен маман нені ескеруі керек?
Кәсіби көмекке жүгінетін тұлға шарт жасасу кезінде заң консультантының қолданыстағы сақтандыру полисінің бар-жоғын нақтылауға құқылы. Бұл құжат сот процесі кезінде мерзім өтіп кетсе немесе құжат жоғалса, шығынды өндіріп алу мүмкіндігін арттырады. Ал заң консультанты үшін сақтандыру — заң талабы ғана емес, өз беделі мен қаржылық қауіпсіздігінің кепілі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі