Қазақстанда шетел валютасын сатып алу және сату қатаң белгіленген заң шеңберінде реттеледі. Ішкі валюта нарығындағы айырбас операциялары резиденттер мен бейрезиденттер үшін ортақ қағидаларға сүйенгенімен, жеке адамдар мен бизнеске қойылатын талаптар бір-бірінен айтарлықтай ерекшеленеді.
Азаматтар үшін валюта айырбастаудың басты шарты
Жеке тұлғалардың қолма-қол шетел валютасын теңгеге немесе басқа шетел валютасына сатуы және сатып алуы тек мамандандырылған айырбастау пункттері арқылы жүзеге асырылады. Бұл талап ресми қаржы жүйесінен тыс жерде валюта айырбастауға заңмен тыйым салынғанын білдіреді.
Азаматтар қолма-қол ақшасын айырбастау кезінде тек тиісті лицензиясы немесе рұқсаты бар ресми орындардың қызметіне жүгінуге міндетті.
Бизнеске қойылатын талаптар: банк шоттары және мақсатты растау
Заңды тұлғалар мен шетелдік ұйымдардың филиалдары мен өкілдіктері үшін қолма-қол ақшасыз валюта операцияларының тәртібі өзгеше. Кәсіпкерлік субъектілері шетел валютасын тек уәкілетті банктердегі ресми банктік шоттары арқылы сатады немесе сатып алады.
Компаниялар үшін қосымша маңызды шектеулер бар:
- ұлттық валютаға шетел валютасын қолма-қол ақшасыз сатып алу кезінде банк клиенттері оның нақты қандай мақсатқа алынып жатқанын растауға тиіс;
- сатып алынған валютаны тек алдын ала мәлімделген мақсатта пайдалану міндеті жүктеледі;
- мақсатты растау талабы Ұлттық Банк белгілейтін соманың шекті мәніне жеткенде міндетті түрде қолданылады.
Сонымен бірге, уәкілетті ұйымдар өз қызметін атқару барысында уәкілетті банктермен жасасқан шарттар негізінде олармен қолма-қол шетел валютасын сату-сатып алу операцияларын жүргізе алады.
Уәкілетті банктер мен Ұлттық Банктің бақылау өкілеттігі
Шетел валютасын ел ішінде де, шет мемлекеттерде де сатып алуға және сатуға Қаржы нарығын реттеу мен дамыту агенттігінің лицензиясы бар немесе заң бойынша осындай құқық берілген уәкілетті банктер ғана құқылы. Олар ішкі нарықтағы негізгі делдал ретінде әрекет етеді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ішкі нарықтағы шетел валютасына деген сұраныс пен ұсыныс көздерін, сондай-ақ сатып алынған қаржының қайда жұмсалып жатқанын тұрақты мониторингтеп отырады. Уәкілетті банктер Ұлттық Банкке валюталық операциялардың мақсаты мен көлемі туралы бекітілген қағидаларға сәйкес есеп беріп отыруға міндетті.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі