Борышкер оңалту немесе банкроттық рәсіміне түскен кезде оның жылжымайтын мүлкіне қатысты құқықтық жағдай түбегейлі өзгереді. Мұндай сәтте борышкердің мүлкін басқару өкілеттігі арнайы басқарушыға өтеді және бұл өзгеріс мемлекеттік деңгейде тіркелуі тиіс. «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» заңның 47-бабы осы кезеңдегі құқықтар мен құқық ауыртпалықтарын ресімдеудің нақты қағидаларын белгілейді.
Мүлікті басқару құқығының өтуін тіркеу
Борышкердің мүлкін басқару құқығы оңалтуды басқарушыға немесе банкроттықты басқарушыға өткен жағдайда, бұл құқық құқықтық кадастрда мемлекеттік тіркелуге жатады. Бұл рәсім заңның 21-бабында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.
Мұндай тіркеу жылжымайтын мүлікке қатысты заңсыз әрекеттердің алдын алып, мүліктің нақты кімнің бақылауына өткенін ресми түрде бекітуге мүмкіндік береді.
Борышкердің тіркелмеген мүлкін ресімдеу
Кейбір жағдайларда борышкерге тиесілі жылжымайтын мүлік осы уақытқа дейін тиісті деңгейде тіркелмей қалуы мүмкін. Мұндай кезде борышкердің мүлкі мен істерін басқару құқығын алған тұлғаларға заңмен мынадай құқықтар беріледі:
- жылжымайтын мүлікке құқықтарды ресімдеу;
- банкроттық рәсімдер енгізілгенге дейін борышкер жасаған немесе қол қойған мәмілелердің негізінде тіркеуге өтініш беру;
- өзге де құқық белгілейтін құжаттардың негізінде тіркеу органдарына жүгіну.
Осылайша, мүлікті басқарушы борышкердің бұрын аяқтамай кеткен құжаттамалық міндеттемелерін заңдастыру құқығына ие болады.
Басқарушының бас тартуын сот арқылы даулау
Егер банкроттық рәсімдер енгізілгенге дейін борышкер қандай да бір мәмілеге қол қойған болса, мүлікті басқару құқығы өткен тұлғалар сол мәміле негізінде тіркеуге өтініш беруден бас тартуы мүмкін.
Заң талабы бойынша, мұндай бас тарту шешімін мүдделі тұлғалар сот тәртібімен даулай алады. Бұл норма мәміле жасасқан үшінші тұлғалардың, кредиторлардың немесе өзге де мүдделі тараптардың заңды мүдделерін сот арқылы қорғауға кепілдік береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі