Жария сауда-саттық, аукцион немесе конкурс өткізудің белгіленген ережелерін бұзу мүдделі тараптарға қаржылай ауыртпалық әкелсе, заң бойынша жауапкершілік туғызады. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 178-бабына сәйкес, рәсімді бұзып, өзгелерге ірі көлемде шығын келтірген субъектілерге 150 айлық есептік көрсеткіш (АЕК) көлемінде айыппұл салынады.
Жауапкершілік қандай жағдайда туындайды?
Аталған норма бойынша жауапқа тарту үшін тек ережеден ауытқу жеткіліксіз, сол әрекеттің салдарынан нақты тұлғаларға ірі көлемде материалдық зиян келуі тиіс. Заң залал келуі мүмкін тараптардың қатарын нақты көрсетеді:
- мүліктің меншік иесі;
- сауда-саттықты немесе аукционды ұйымдастырушы;
- сатып алушы;
- өзге де шаруашылық жүргізуші субъектілер.
Егер белгіленген сауда-саттық не конкурс ережелері сақталмай, аталған қатысушылардың кез келгені қаржылық жағынан зардап шексе, бұл құқық бұзушылық құрамын құрайды.
Заң бойынша ірі залал қалай айқындалады?
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 178-бабының ескертпесінде «ірі залал» ұғымының нақты қаржылық шегі бекітілген. Бұл меже зардап шеккен тараптың мәртебесіне тікелей байланысты:
- жеке тұлғаға келтірілген залал мөлшері 100 АЕК-тен асқанда;
- ұйымға немесе мемлекетке келтірілген залал көлемі 500 АЕК-тен асқанда ірі деп танылады.
Келтірілген залал мөлшері осы шектен аспаған жағдайда, құқық бұзушылықты осы бап аясында саралауға негіз болмайды. Сондықтан істі қарау кезінде шығынның көлемі басты мәнге ие.
Қатысушылар мен ұйымдастырушылар нені ескеруі керек?
Бұл норма ашық сауда мен конкурстардың әділ, ашық әрі бәсекелі өтуін қамтамасыз етуге бағытталған. Сауда-саттықты ұйымдастырушылар белгіленген тәртіпті қатаң сақтауға міндетті, өйткені рәсімдік қателік немесе заңсыз шешім меншік иесінің мүлкін төмен бағалауға немесе сатып алушының негізсіз артық шығындалуына әкелуі мүмкін.
Ал аукционға қатысушылар мен мүлік иелері өз құқықтары бұзылып, қаржылай залал шеккен жағдайда, келтірілген нақты шығын сомасын есептеп, құқықтық қорғану шараларына жүгіне алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі