Бірлескен қызмет барысында туындайтын ортақ шығындар мен залалдарды жабу мәселесі ең алдымен қатысушылардың өзара келісіміне байланысты шешіледі. Азаматтық заңнама серіктестерге бұл қатынастарды еркін реттеуге мүмкіндік береді, алайда келісімшартта нақты тетік жазылмаса, ортақ мүлік пен үлестік қағидат негізге алынады.
Шарттағы келісімнің басымдығы
Бірлескен қызметке кіріскен тараптар жұмыс барысында кездесетін шығыстарды және пайда болуы мүмкін шығындарды қалай жабатынын алдын ала айқындай алады. Мұндай тәртіп тікелей қатысушылар арасында жасалған шартпен белгіленеді. Бұл ереже серіктестерге шығын көлемін теңдей бөлуге немесе қандай да бір арнайы шарттарды белгілеуге құқық береді.
Келісім болмағанда шығын қалай өтеледі?
Егер жасалған шартта шығындар мен пайда болған залалдарды өтеудің арнайы тетігі көзделмеген болса, заң мынадай реттілікті белгілейді:
- Ортақ шығындар мен залалдар ең алдымен шартқа қатысушылардың ортақ мүлкі есебінен жабылады.
- Егер ортақ мүлік барлық шығын мен залалды жабуға жетпесе, жетпей қалған сомалар қатысушылардың осы мүліктегі үлестеріне қарай бөліп салынады.
Практикалық қауіптер мен назар аударатын жайттар
Бірлескен қызмет туралы келісім жасар алдында шығындар мен залалдарды өтеу тетігін нақты жазып алмау қаржылық дауларға алып келуі мүмкін. Егер келісімшартта бұл туралы ештеңе айтылмаса, әрбір қатысушы ортақ мүліктегі өз үлесінің мөлшеріне сай қосымша шығын тартуға мәжбүр болады. Сондықтан жобаны бастамас бұрын тәуекелдерді жабудың тәртібін құжатта нақтылап алған жөн.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі