Сыртқы экономикалық қызметпен айналысатын кәсіпкерлер мен тасымалдаушылар үшін кедендік төлемдерді дұрыс әрі уақытылы өтеу — басты заң талаптарының бірі. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 236-бабы кедендік баждарды, кедендік алымдарды, салықтарды, арнайы, демпингке қарсы және өтемақы баждарын төлеуден жалтару әрекеті үшін тікелей қылмыстық жауаптылық жүктейді.
Ірі мөлшерде жалтарудың құқықтық салдары
Кедендік төлемдерден жалтару қылмыстық іс ретінде бағалануы үшін төленбеген соманың ірі мөлшерде болуы басты шарт саналады. Баптың бірінші бөлігі бойынша заң бұзушыға бірнеше баламалы жаза түрі белгіленген:
- жүз алпыс айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салу;
- сол мөлшерде түзеу жұмыстарына тарту;
- жүз алпыс сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмыстарға жіберу;
- қырық тәулікке дейінгі мерзімге қамаққа алу.
Бұл санкциялар төлемді көпе-көрнеу жасырған немесе есептеуден жалтарған тұлғаларға қатысты қолданылады.
Қызмет бабын теріс пайдалану мен қылмыстық топтың қатысуы
Кеден саласындағы тәртіп бұзушылықты лауазымды тұлға өз құзыреті мен қызмет бабын пайдалана отырып жасаса, жауапкершілік көлемі бірден қатаңдайды. Баптың екінші бөлігінде мұндай әрекет үшін екі мың айлық есептік көрсеткішке дейін айыппұл, сегіз жүз сағатқа дейінгі қоғамдық жұмыстар, сондай-ақ екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеу немесе сол мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы бекітілген.
Ал аталған әрекеттер қылмыстық топ арқылы жүзеге асырылған жағдайда, кодекстің үшінші бөлігіне сәйкес тек бас бостандығынан айыру жазасы қолданылады. Мұндай ауырлататын мән-жай кезінде сот екі жылдан бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру үкімін шығарады.
Берешекті өз еркімен өтеп, жауаптылықтан босатылу
Заң шығарушы мемлекет кірісін қалпына келтіруге басымдық бере отырып, 236-бапқа маңызды ынталандырушы ескертпе енгізген. Егер тұлғаның әрекетінде өзге қылмыс құрамы болмаса, ол белгілі бір шарттарды орындау арқылы баптың бірінші бөлігі бойынша қылмыстық жауаптылықтан толық босатылады.
Ол үшін мына міндеттемелерді өз еркімен толық өтеу қажет:
- түзілген кедендік баждар, алымдар, салықтар және өзге де арнайы баждар бойынша негізгі берешек;
- есептелген өсімпұлдар мен пайыздар сомасы;
- Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген айыппұлдардың барлығы.
Бұл ереже бизнес субъектілеріне қателікті дер кезінде түзетіп, қылмыстық жазаға тартылмай, істі заң аясында қаржылай реттеуге мүмкіндік береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі