Автокөлікті жүргізушісіз жалға алу немесе беру кезінде тараптар көбінесе ауызша келісіммен шектелуге бейім тұрады. Алайда Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі бұл қатынасқа қатысты нақты әрі императивті талап қояды: көлік құралын экипажсыз жалдау шарты міндетті түрде жазбаша ресімделуі шарт.
Мерзімге қатысты талаптың ерекшелігі
Азаматтық заңнаманың 594-2-бабына сәйкес, көлік құралын экипажсыз жалдау шарты мерзіміне қарамастан тек жазбаша түрде жасалуға тиіс. Бұл көлікті ұзақ мерзімге жалға алсаңыз да, небәрі бір-екі күнге пайдалануға берсеңіз де бірдей қолданылатын ереже.
Кейбір шарт түрлерінде белгілі бір мерзімге дейін ауызша келісуге рұқсат берілсе, көлікті жүргізушісіз жалға беруде ондай ерекшелік жоқ. Келісімнің ұзақтығы бір сағаттан немесе бірнеше айдан тұрса да, заң талабы өзгермейді.
Жазбаша нысанның практикалық маңызы
Көлікті экипажсыз беру кезінде рульге жалға алушының өзі немесе оның сенімді адамы отырады. Яғни, иесі техникалық құралды басқаруды толықтай өзге адамға тапсырады. Мұндай жағдайда жазбаша шарттың жасалуы екі жақтың да мүддесін қорғаудың негізі болып саналады.
- Тараптар үшін айқындық: жазбаша құжат көліктің кімге, қашан берілгенін және қандай шарттармен тапсырылғанын нақты айғақтайды.
- Даудың алдын алу: ауызша келісімде тараптардың уағдаластығын кейін дәлелдеу қиынға соғады, ал жазбаша мәтін оған жол бермейді.
Заңнамалық негіз және қолданыс
Аталған норма Азаматтық кодекске кейіннен енгізілген және көлік құралдарын жүргізушісіз пайдалану нарығындағы құқықтық тәртіпті күшейтуге бағытталған. Тараптардың мәртебесіне (жеке тұлға немесе заңды тұлға екеніне) қарамастан, экипажсыз жалдау қатынасы осы баптың шеңберінде реттеледі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі