Бизнес өкілдері арасындағы азаматтық-құқықтық дауларды шешуде төрелік институты маңызды орын алады. Алайда төрелік соттардың қызметі өз бетімен жүзеге аспайды, олар заңмен бекітілген нақты талаптар мен қағидаларға сүйенеді. «Төрелік туралы» заңның 16-бабы тұрақты жұмыс істейтін төрелік қызметінің негізгі ұйымдастырушылық және ақпараттық шарттарын айқындайды.
Ақпараттың ашықтығы және төрешілер тізілімі
Тұрақты жұмыс істейтін төреліктің басты міндеттерінің бірі — төрешілер тізілімін жүргізу. Кез келген азамат немесе заңды тұлға өз дауын қарауды сеніп тапсырмас бұрын осы тізіммен және төрелік институтының жұмыс тәртібімен танысуға құқылы.
Осы мақсатта төрелік туралы негізгі ақпарат еркін танысу үшін қолжетімді болуға тиіс. Заң бойынша мынадай мәліметтер бұқаралық ақпарат құралдарында, соның ішінде интернет-ресурстарда жарияланады:
- тұрақты жұмыс істейтін төреліктің заңды мекенжайы;
- төреліктің қызметін реттейтін регламенті;
- төрешілердің ресми тізілімі.
Мұндай ашықтық кәсіпкерлер мен тараптарға төрелік органның заңды мәртебесін тексеруге және өз құқықтарын сауатты қорғауға мүмкіндік береді.
Төрелік шешімдерін жариялаудағы құпиялылық
Төрелік процестің бизнес үшін тартымды тұстарының бірі — істің құпиялылығы. Заң шығарушы тараптардың коммерциялық құпиясын және іскерлік беделін қорғау тетігін қарастырған. Тұрақты жұмыс істейтін төрелік қабылдаған шешімдер туралы ақпаратты тек дау тараптарының өзара келісімі болғанда ғана ашық жариялауға жол беріледі.
Егер тараптардың бірі шешім мәліметтерінің көпшілікке танылуына келіспесе, бұл ақпарат жария етілмейді. Бұл талап коммерциялық қатынастардың сенімділігін сақтауға қызмет етеді.
Қаралған істерді сақтау тәртібі
Тұрақты жұмыс істейтін төрелік дауды қарап, шешім қабылдаумен ғана шектелмейді. Оған қаралған істердің материалдарын тиісті тәртіппен сақтау жүктеледі. Заң талабына сай, қаралып біткен даулар бойынша істерді сақтау төреліктің өз регламентінде айқындалған ережелерге сәйкес орындалады.
Дауласушы тараптар үшін бұл құжаттардың сақталуына және болашақта іс материалдары бойынша туындайтын кез келген заңды сұрақтардың ресми рәсім аясында реттелуіне кепілдік береді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі