Жол қозғалысында қоршаған ортаға тиетін залалды азайтатын көлік құралдары заң жүзінде орнықты көлік деп танылады. «Жол жүрісі туралы» заңның 30-бабы бұл ұғымды экологиялық тазалық пен экономикалық ұтқырлықты қатар ұстайтын жүйе ретінде бекітеді.
Орнықты көлік ұғымына не кіреді?
Заң талабы бойынша орнықты көлік қатарына тікелей велосипедтер және экологиялық көлік құралдары жатқызылған. Бұл санатқа енетін көлік түрлері қала тұрғындарының қатынау қажеттілігін аз шығынмен өтеуге және қозғалыс еркіндігін арттыруға бағытталады.
Сонымен бірге орнықты көлік жүйесі бірнеше нақты міндетті орындауы тиіс:
- пайдаланушылардың жол қажеттіліктерін барынша үнемді қанағаттандыру, өңірлердің теңгерімді дамуы мен экономиканың бәсекеге қабілеттілігі үшін барлық көлік түрінің қолжетімділігін қамтамасыз ету;
- ауаға таралатын зиянды шығарындылар мен өндірістік қалдықтар көлемін барынша азайту;
- қала инфрақұрылымы мен алып жатқан жер аумағына түсетін жүктемені төмендету;
- көшелердегі акустикалық жайлылықты сақтау мақсатында шу деңгейін басу шараларын жүзеге асыру.
Мемлекеттік органдардың міндеттері мен көліктік жоспарлау
Орнықты көліктің тек ұғым ретінде қалмай, іс жүзінде қолданылуы үшін мемлекеттік органдарға нақты міндеттер жүктелген. Салалық уәкілетті орган осы бағыттағы жұмысты реттейтін нормативтік құқықтық актілерді әзірлеп, бекітеді, сондай-ақ орнықты көліктің үздіксіз әрі тиімді жұмыс істеуін қадағалайды.
Жергілікті деңгейдегі жауапкершілік облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың әкімдіктеріне бекітілген. Әкімдіктер қала мен өңір аумағында жол желілерін, аялдамалар мен қозғалыс бағыттарын жоспарлаған кезде орнықты көлік түрлерінің дамуын міндетті түрде ескеруге тиіс. Бұл талап қала құрылысында экологиялық және жеңіл көлік түрлеріне басымдық берудің құқықтық негізі болып табылады.
Тұрғындар үшін практикалық маңызы
Аталған норма жеке көлікке тәуелділікті азайтып, қала кеңістігінде велосипед пен экологиялық көлік құралдарын пайдаланушылардың мүддесін қорғауға жол ашады. Тұрғындар мен қала белсенділері елді мекендердің инфрақұрылымын талап еткенде, заңда көзделген осы көліктік жоспарлау талаптарына сүйене алады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі