Трансферттік баға белгілеу кезінде мәміле бағасының нарыққа сәйкестігін дәлелдеу — қаржылық тәуекелдердің алдын алудың басты кепілі. «Трансферттік баға белгілеу туралы» Заңның 18-бабы тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің нарықтық бағасын және оны есептеу әдістерін анықтау үшін нақты қандай мәліметтерге сүйену керектігін қатаң белгілейді.
Заңнама кез келген ақпаратты таңдаусыз пайдалануға жол бермейді. Мәміле бағасын негіздеуде ресми бекітілген кезек тәртібі мен ақпарат көздерінің мәртебесі шешуші рөл атқарады.
Ақпарат көздерін қолданудың қатаң кезектілігі
Мәмілеге қатысушылар мен бақылаушы органдар нарықтық бағаны және оған қажетті өзге де мәліметтерді мынадай сатылы кезектілікпен пайдалануға міндетті:
- 1-кезек: нарықтық бағалар туралы ресми танылған ақпарат көздері;
- 2-кезек: биржалық баға белгіленімдері туралы ақпарат көздері;
- 3-кезек: мемлекеттік органдардың, шет мемлекеттердің уәкілетті органдарының және ұйымдардың мәміле бағасының нарықтық бағадан ауытқуына ықпал ететін бағалар, дифференциал, шығыстар мен жағдайлар туралы деректері;
- 4-кезек: трансферттік баға белгілеу мақсатында пайдаланылатын ақпараттық бағдарламалар, мәмілеге қатысушылар беретін ақпарат және өзге де ақпарат көздері.
Бұл иерархия бірінші кезектегі дереккөздер болмаған немесе олар нарық жағдайын толық көрсетпеген жағдайда ғана келесі сатыдағы көздерге жүгінуге болатынын білдіреді.
Нарықтық бағалар ауқымын қалыптастыру шарты
Заң талабы бойынша, нарықтық бағалар ауқымын айқындау кезінде ресми танылған ақпарат көздерінің тізбесінде нарықтық бағалар туралы бір немесе одан да көп ақпарат көзі болуға тиіс. Бұл норма баға ауқымын анықтау процесінің ашықтығы мен негізділігін қамтамасыз етеді.
Жеңілдікті салық салынатын мемлекеттерге қатысты арнайы шектеу
Егер мәмілеге қатысушы жеңілдікті салық салынатын мемлекетте (офшорлық аймақтарда) тіркелген болса, заң қатаң шектеу қояды. Мұндай мәмілелер бойынша нарықтық бағаны анықтау үшін тек екі санаттағы дереккөз ғана қолданылады:
- нарықтық бағалар туралы ресми танылған ақпарат көздері;
- биржалық баға белгіленімдері туралы ақпарат көздері.
Мұндай мәмілелер кезінде мемлекеттік органдардың өзге мәліметтеріне, ішкі бағдарламаларға немесе қатысушылардың өзі берген ақпаратына сүйенуге заң бойынша тыйым салынған. Бұл реттеу салықтық базаны жасанды төмендету қаупін шектеуге бағытталған.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі