Салық тексеруінің нәтижесімен келіспеген кәсіпкер немесе ұйым уәкілетті органға шағым түсіргенде, оның қанша уақытта және қалай қаралатыны маңызды мәнге ие болады. Қазақстан Республикасының Салық кодексі бұл рәсімнің нақты шекарасын белгілеп, шағым бойынша шешім қабылдау мерзімдері мен мемлекеттік органның өкілеттіктерін айқын бекіткен.
Шағымды қарау мерзімі кімге және қалай есептеледі?
Уәкілетті орган шағым түскеннен кейін оны тіркеп, салық төлеушінің мәртебесіне қарай дәлелді әрі уәжді шешім қабылдауға тиіс. Заң бойынша қарау мерзімі шағым ресми тіркелген күннен кейінгі жұмыс күндерімен есептеледі:
- Салықтық мониторингте тұрған салық төлеушілер үшін – қырық бес жұмыс күнінен аспайтын мерзім;
- Қалған барлық салық төлеушілер мен салық агенттері үшін – отыз жұмыс күнінен аспайтын мерзім.
Бұл ретте Салық кодексінің 196-бабына сәйкес шағымды қарау мерзімін ұзарту немесе тоқтата тұру жағдайлары орын алса, бұл кезеңдер аталған отыз немесе қырық бес күннің ішіне кірмейтінін есте ұстаған жөн.
Уәкілетті органның өкілеттіктері мен зерттеу шегі
Шағымды қарау барысында уәкілетті орган салық төлеушінің құқықтары мен мемлекет мүддесі арасындағы тепе-теңдікті сақтау үшін бірқатар іс-әрекеттерді атқаруға құқылы. Ең алдымен, шағым тек салық төлеуші немесе салық агенті көтерген мәселелер мен талаптар шегінде ғана қаралады. Орган өз бастамасымен тексеру ауқымын өзгертіп, шағымда айтылмаған мәселелерді негізсіз қоса алмайды.
Сонымен бірге уәкілетті орган дауды жан-жақты зерделеу үшін келесі шараларды қабылдауға құқылы:
- Кодекстің 198-бабында бекітілген тәртіппен тақырыптық немесе қайталама тақырыптық салықтық тексеру тағайындау;
- Шағымдағы мәселелер бойынша салық төлеушімен тікелей кездесулер өткізу;
- Салық төлеушіге, тексеру жүргізген және алдын ала актіге қарсылықты қараған салық органдары мен олардың лауазымды адамдарына жазбаша сұрау салулар жолдап, түсінік алу;
- Өз құзыреті шегіндегі сұрақтар бойынша мемлекеттік органдарға, шет мемлекеттердің тиісті құзырлы органдарына және өзге де ұйымдарға сұрау хаттар жіберу.
Тексеру кезінде берілмеген жаңа құжаттар ұсынылса не болады?
Іс жүзінде салық төлеуші бастапқы тексеру кезінде ұсынбаған кейбір бастапқы құжаттарын тек шағым беру барысында алға тартатын жағдайлар кездеседі. Мұндай кезде заң уәкілетті органға ұсынылған жаңа құжаттардың анықтығы мен рас-өтірігін тексеру құқығын береді. Ол үшін орган 198-бапқа сәйкес арнайы тақырыптық немесе қайталама тақырыптық салықтық тексеру тағайындай алады.
Тәуелсіздік кепілі және заңсыз ықпал етуге тыйым
Шағымды әділ әрі бейтарап қарау мақсатында заңнамада нақты шектеу орнатылған. Шағымды қарау өкілеттігі жүзеге асырылып жатқан кезеңде уәкілетті органның жұмысына араласуға және істі қарауға қатысы бар лауазымды адамдарға қандай да бір тәсілмен ықпал етуге қатаң тыйым салынады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі