Қазақстанда кәсіпкерлікпен немесе лицензияланатын қызметпен айналысатын кез келген тұлға рұқсат құжаттары мен хабарламалар жүйесімен бетпе-бет келеді. Заң бойынша бұл мәліметтердің барлығы мемлекеттік цифрлық тізілімге жинақталып, мемлекеттік органдардың өзара іс-қимылы мен бақылау шараларының негізгі өзегі ретінде қызмет етеді.
Рұқсаттар мен хабарламалардың мемлекеттік цифрлық тізілімін рұқсат беруші органдар мен тиісті хабарламаларды қабылдайтын мекемелер тұрақты негізде жүргізеді. Бұл жүйе бизнес пен азаматтарды артық қағазбастылықтан қорғауға және мемлекеттік бақылаудың ашықтығын қамтамасыз етуге бағытталған.
Мемлекеттік органдарға қойылатын талап және азаматтардың құқығы
Тізілімнің күнделікті өмірдегі ең басты практикалық маңызы — мемлекеттік органдардың ақпарат алу тәртібіне қатысты. Заңнама талабына сай, мемлекеттік органдар өз өкілеттіктерін орындау барысында қажетті барлық мәліметті осы цифрлық тізілімнен тікелей алуға міндетті.
Бұл дегеніміз, шенеуніктер немесе тексеруші мекемелер жеке және заңды тұлғалардан рұқсат немесе хабарламаның бар-жоғын растайтын қосымша қағаз анықтамаларды талап етуге құқылы емес. Егер құжат цифрлық тізілімде болса, мемлекеттік орган оны дербес тексеруге тиіс.
Тексеру кестесін қалыптастыру және тәуекелдерді бағалау
Цифрлық тізілім тек мәлімет сақтайтын база ғана емес, сонымен бірге мемлекеттік бақылауды ұйымдастырудың ресми құралы. Заң бойынша осы тізілім деректері:
- тәуекелдерді бағалау жүйесін жұмыс істету үшін негіз болады;
- кәсіпкерлерге немесе ұйымдарға жүргізілетін тексерулер кестесін түзу кезінде тікелей қолданылады.
Тиісінше, кәсіпкердің тізілімдегі деректерінің дұрыстығы оған қатысты тексеру шараларының жоспарлануына тікелей ықпал етеді.
Қызметті тоқтата тұру және хабарламаны алып тастау
Егер жеке немесе заңды тұлғаның, сондай-ақ қаржылық қызмет көрсететін шетелдік ұйым филиалының қызметі немесе жекелеген операциялары тоқтатыла тұрса, бұл жайт цифрлық тізілімге дереу енгізіледі. Бұл нарықтағы заңсыз әрекеттердің алдын алуға мүмкіндік береді.
Ал тізілімнен хабарламаны алып тастау нақты негіздер бойынша жүзеге асырылады:
- өтініш берушінің өз еркімен берген өтініші;
- жеке немесе заңды тұлғаның қызметіне немесе жекелеген әрекеттеріне тыйым салу туралы сот шешімі;
- Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей көзделген өзге де жағдайлар.
Техникалық ақаулар кезіндегі деректер қауіпсіздігі
Рұқсат беруші немесе хабарлама қабылдайтын органдарда тізілімді жүргізу мүмкіндігі уақытша немесе тұрақты түрде болмай қалған жағдайда, жауапты мекемелер тарихи деректердің ешқайда жоғалмауын, тіркелуін және сақталуын қамтамасыз етуге міндетті. Жүйенің жұмысы қайта қалпына келген сәтте барлық тарихи ақпарат цифрлық тізілімге толық көлемде қайта енгізіледі.
Рұқсаттар мен хабарламалар туралы заң талаптарын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа алып келеді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі