Кәсіпкерлікте белгілі бір қызмет түрін жүзеге асыру құқығы мемлекет берген рұқсат құжатының заңды күшіне тікелей байланысты. Қазақстан Республикасының «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» заңының 35-бабына сәйкес, лицензияның және оған берілген қосымшаның қолданысы мерзімнің аяқталуы, субъектінің таратылуы немесе кәсіпкердің өз еркімен өтініш беруі сияқты нақты белгіленген жағдайларда тоқтатылады.
Қолданысты тоқтатудың заңды негіздері
Заңнама талаптарына сәйкес, лицензияның немесе оған қосымшаның күші келесі мән-жайлар туындағанда толық доғарылады:
- құжаттың берілген мерзімі өткенде;
- жүзеге асырылуы үшін рұқсат берілген іс-әрекеттер немесе операциялар толық көлемде жасалып біткенде;
- лицензиядан және (немесе) оның қосымшасынан ресми түрде айырғанда (қайтарып алғанда);
- жеке тұлға қызметін тоқтатқанда, заңды тұлға таратылғанда не қаржылық қызмет көрсететін шетелдік заңды тұлға филиалының жұмысы аяқталғанда;
- лицензиат рұқсат беруші органға (лицензиарға) қолданысты тоқтату туралы өз еркімен өтініш жасағанда;
- тиісті заңның 1-қосымшасынан қызметтің лицензияланатын түрі, кіші түрі немесе әрекеті біржола алып тасталғанда;
- лицензиат лицензиялануға жататын тұлғалар санатынан шығарылғанда;
- Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де арнайы жағдайларда.
Құжатты қайтару міндеті мен мерзімі
Лицензия мен қосымшаның қолданысы тоқтатылған жағдайда, лицензиат қағаз түріндегі құжатты он жұмыс күні ішінде лицензиарға қайтаруға міндетті. Бұл — мемлекеттік бақылау мен есептің дұрыс жүруін қамтамасыз ететін нақты талап.
Алайда заң бұл міндеттен екі ерекшелікті көздейді. Біріншіден, лицензия тек электрондық нысанда ресімделген болса, оны физикалық түрде қайтарудың қажеті жоқ. Екіншіден, заңнамалық түзетулерге байланысты қызмет түрі лицензиялаудан шығарылғанда немесе субъект лицензиялануға жататын тұлғалар қатарынан алынып тасталғанда құжатты қайтару талап етілмейді.
Құқықтық салдары және алым төлеуден босату
Қолданыс тоқтатылған сәттен бастап лицензиат тиісті қызмет түрлерін, кіші түрлерін немесе операцияларды әрі қарай жүргізуге құқылы емес. Бұл шектеу мемлекеттің өзі реттеуді тоқтатып, қызмет түрін лицензиялау аясынан мүлдем алып тастаған жағдайларға жүрмейді.
Кәсіпкер үшін маңызды қаржылық жайт — ерікті өтініш беру тәртібі. Егер тұлға өз еркімен жүгініп, лицензияның немесе қосымшаның күшін тоқтатса, осы кезден бастап жыл сайынғы лицензиялық алымды төлеу жөніндегі барлық міндеттемелер күшін жояды. Бұған қызмет ресми тоқтатылған жыл үшін төленетін алым да толық кіреді.
Ұлттық Банк тексеруі кезіндегі шектеу
Қаржы саласындағы заңнама тәртіп бұзған субъектілердің жауапкершіліктен жалтаруына жол бермейді. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі тексеру жүргізіп жатқан кезеңде және анықталған бұзушылықтар бойынша түпкілікті шешімдер қабылданғанға дейін лицензияның немесе оның қосымшасының қолданысын тоқтатуға тыйым салынады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі