Мемлекеттік сатып алу жүйесі тек тапсырыс беруші мен өнім берушінің арасындағы күнделікті келісімшарттардан тұрмайды. Бұл жүйенің тұтас құрылымы, қаржылық тәртібі және даму бағыты Үкімет деңгейіндегі стратегиялық шешімдерге тікелей байланысты. «Мемлекеттік сатып алу туралы» заңның 20-бабында Қазақстан Республикасы Үкіметінің құзыреті нақты айқындалған.
Заң талабына сәйкес, жоғары атқарушы орган бұл саладағы саясаттың негізгі бағыттарын айқындап қана қоймай, оның орындалуын тікелей ұйымдастыратын басты буын ретінде әрекет етеді.
Мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлеу және ұйымдастыру
Үкіметтің бірінші әрі негізгі өкілеттігі — мемлекеттік сатып алу саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлеу және оларды жүзеге асыруды ұйымдастыру. Бұл құзырет мемлекеттік шығыстардың ашықтығын қамтамасыз ету, бәсекелестікті қолдау және бюджет қаржысын оңтайлы басқару қағидаттарын жүйелі түрде енгізуге мүмкіндік береді.
Іс жүзінде бұл бағыт мынадай міндеттерді шешуге бағытталады:
- мемлекеттік сатып алуды цифрландыру және процестерді автоматтандыру талаптарын қалыптастыру;
- мемлекет қаражатын пайдалану кезінде тиімділік пен ашықтықты қамтамасыз ететін шараларды үйлестіру;
- сатып алу жүйесінің елдегі жалпы экономикалық даму мақсаттарымен үйлесімді жұмыс істеуін қадағалау.
Яғни, Үкімет жекелеген лоттар мен конкурстарға тікелей араласпайды, оның орнына бүкіл нарық қатысушылары үшін бірыңғай ереже мен стратегиялық бағыт-бағдар сызады.
Конституция мен заңдарда жүктелген өзге де функциялар
Заңның 20-бабының екінші тармақшасында Үкімет өзіне Конституцияда, өзге де заңдарда және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде жүктелген өзге де функцияларды орындайтыны бекітілген. Бұл ереже сатып алу саласындағы Үкімет құзыретінің басқа заңнамалық актілермен тығыз сабақтасып жатқанын көрсетеді.
Жоғары мемлекеттік құжаттар мен Президент тапсырмалары негізінде Үкіметке сатып алу тетіктерін одан әрі жетілдіруге, сатып алу процесіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жоюға және отандық өндірушілерді заң аясында қолдауға қатысты арнайы функциялар жүктелуі мүмкін.
Бұл норма нарық қатысушылары үшін несімен маңызды?
Кәсіпкерлер мен мемлекеттік мекемелер үшін Қазақстан Республикасы Үкіметінің құзыреті — салалық өзгерістердің қай деңгейде шешілетінін білдіретін индикатор. Сатып алудың жалпы саясаты Үкімет деңгейінде әзірленетіндіктен, ережелер мен тәсілдердің жүйелі сипаты Үкімет қабылдайтын шешімдерге тікелей тәуелді.
Сондықтан кәсіпкерлер мен мамандар салаға қатысты қабылданып жатқан бағдарламалар мен мемлекеттік саясат шараларын қадағалап отыруы қажет. Бұл алдағы өзгерістерге уақтылы бейімделуге және сатып алуларға сауатты қатысуға көмектеседі.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі