Көлік құралы иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шарты — жүргізушінің жолда өзгелерге келтіруі мүмкін залалын өтеуге кепілдік беретін негізгі құжат. Мұндай шарт сақтанушы мен осы қызмет түріне арнайы лицензиясы бар сақтандыру ұйымының арасында жасалады.
Шартты рәсімдеу тәртібі және электрондық полис
Көлік иелерінің жауапкершілігін міндетті сақтандыру шарты тек электрондық нысандағы сақтандыру полисі арқылы ресімделеді. Шарт жасасуға сақтанушы мен сақтандырылушыны сәйкестендіруге және сақтандыру сыйлықақысын есептеуге қажетті деректер көрсетілген сақтанушының өтініші негіз болады.
Азаматтың өз қалауы бойынша шарт екі жолмен жасалуы мүмкін:
- сақтандырушыға тікелей жүгіну арқылы;
- тараптар арасында цифрлық ресурстар алмасу арқылы.
Заң талабы бойынша бұл сақтандыру шарттары «стандартты» немесе «кешенді» болып екі түрге бөлінеді. Сонымен қатар жеке тұлғалар үшін сақтандыру сыйлықақысын төлеу біржолғы төлем ретінде бекітілген.
Сақтандыру компаниясын таңдау және бас тартуға тыйым
Көлік иесі лицензиясы бар кез келген сақтандыру ұйымын өз қалауынша таңдауға ерікті. Өз кезегінде сақтандырушы Қазақстан Республикасының заңдарында тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда, сақтанушымен шарт жасасудан бас тартуға құқылы емес.
Егер сақтандырушы шартқа заңда көрсетілгеннен гөрі сақтанушының немесе жәбірленушінің жағдайын нашарлататын талаптарды енгізіп жіберсе, сақтандыру оқиғасы орын алғанда сақтандырушы міндеттемені бәрібір заң нормаларына сай орындауға мәжбүр болады.
Сақтандыру полисіне қойылатын талаптар
Полисте сақтандырушының бір оқиға бойынша жауапкершілігінің шекті көлемі және шарттың нақты түрі көрсетілуге тиіс. Заң бойынша ең басты ережелердің бірі — рәсімделген сақтандыру полисіне өзгерістер мен толықтырулар енгізуге жол берілмейді.
Төленетін және өтелмейтін шығындар
Сақтандыру шарты жәбірленушінің өміріне, денсаулығына немесе мүлкіне келтірілген нақты зиянды өтеуге міндеттейді. Алайда төлем жасау міндеті келесі жағдайларға таралмайды:
- жәбірленушінің моральдық зияны;
- ала алмаған пайдасы (жіберіп алған пайда);
- мүліктің тауарлық құнының жоғалтылуы;
- жәбірленушінің өзге шарттық міндеттемелерін бұзуына байланысты өндірілетін тұрақсыздық айыптары.
Тіркелмеген көліктерге қойылатын шектеу
Жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерінде мемлекеттік тіркелген немесе тіркелуге жататын көліктерді қоспағанда, Қазақстан аумағында халықаралық қозғалыста жоқ көлік құралдары иелерімен міндетті сақтандыру шартын жасасуға заң бойынша тыйым салынады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі