Автокөлікті міндетті сақтандыру полисін ресімдегенде көпшілік көліктің өзі сақтандырылады деп қателеседі. Заң бойынша көлік құралдары иелерінің жауапкершілігін міндетті сақтандырудың нақты объектісі — көліктің өзі емес, жүргізушінің өзге адамдар алдындағы мүліктік мүддесі.
Міндетті сақтандырудың объектісі деген не?
Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы заңның 3-бабына сәйкес, бұл сақтандырудың объектісі — сақтандырылушы тұлғаның мүліктік мүддесі. Бұл мүдде азаматтық заңдарға сай үшінші тұлғаларға келтірілген зиянды өтеу міндетінен туындайды.
Яғни, жол-көлік оқиғасы кезінде кінәлі жүргізуші өзгенің денсаулығына немесе мүлкіне залал келтірсе, шығынды өз қалтасынан өтеуге міндетті болады. Міндетті сақтандыру дәл осы қаржылық жауапкершілік жүгін сақтандыру шарты шеңберінде өтеуге бағытталған.
Жоғары қауіптілік көзі және оның салдары
Заңнама көлік құралын жоғары қауіптілік көзі ретінде қарастырады. Мұндай құралды басқару оның иесіне немесе тізгіндегі азаматқа айрықша азаматтық-құқықтық жауапкершілік жүктейді.
Жоғары қауіптілік көзін пайдалану салдарынан зардап шеккендер мынадай бағыттар бойынша қорғалады:
- үшінші тұлғалардың өміріне келтірілген зиян;
- азаматтардың денсаулығына тигізілген залал;
- өзге тұлғалардың мүлкіне келтірілген тікелей шығын.
Демек, заңда бекітілген сақтандыру объектісі ең алдымен жолда зардап шеккен үшінші тұлғалардың құқығын қорғауға және оларға тиген залалдың дер кезінде өтелуін қамтамасыз етуге негізделген.
Көлік иесі үшін бұл нені білдіреді?
Бұл норманың мәнін түсіну жүргізушіні артық иллюзиядан арылтады. Міндетті сақтандыру полисі кінәлі жүргізушінің өз автокөлігін жөндеп бермейді. Ол тек көлік иесінің мойнына заң бойынша жүктелетін өзгелерге келтірілген зиянды өтеу міндетін жеңілдетеді немесе жабады.
Сондықтан міндетті сақтандыру шартын рәсімдеу — жай ғана формалды талап емес, көлік жүргізу кезінде үшінші тұлғалардың өмірі, денсаулығы мен мүлкіне қауіп төнген жағдайда азаматтық жауапкершілікті заң аясында реттейтін кепілдік құралы.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі