Қазақстаннан шетелге қаржы аудару немесе валюталық есеп айырысулар кез келген уақытта кедергісіз өте бермейді. «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» заңның 21-бабына сәйкес, күдік тудыратын немесе экономикалық қисыны түсініксіз жекелеген валюталық операциялар бойынша төлемдерді банктер арнайы талаптарды орындау арқылы ғана жүргізеді.
Қандай валюталық операцияларға ерекше талап қойылады?
Уәкілетті банктер клиенттердің валюталық есеп айырысуларын қарапайым мониторингтен өткізіп қана қоймай, белгілі бір қауіп тобына жататын транзакцияларды жіті сүзгіден өткізеді. Бұл санатқа келесі белгілері бар төлемдер мен аударымдар жатады:
- Қазақстан Республикасынан капиталды сыртқа әкетуге бағытталуы мүмкін әрекеттер;
- Елдің валюталық заңнамасында бекітілген талаптарды орындаудан жалтару мақсаты бар операциялар;
- Айқын экономикалық мағынасы жоқ, негізсіз немесе мақсаты түсініксіз валюталық мәмілелер.
Мұндай жекелеген валюталық операциялардың нақты түрлері мен нақты өлшемшарттары Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүзеге асыру қағидаларымен айқындалады.
Төлемді өткізудің басты шарты: клиенттің келісімі
Егер жасалатын төлем немесе аударым жоғарыда аталған қауіпті операциялар қатарына сәйкес келсе, уәкілетті банк оны бірден орындай салмайды. Заң бойынша мұндай транзакцияны жүзеге асырудың негізгі талабы — клиенттің мәлімет алмасуға рұқсат беруі.
Ақша жөнелтуші немесе ақша алушы болып табылатын банк клиенті тиісті төлем немесе аударым жөніндегі ақпаратты уәкілетті банктің валюталық бақылау органдары мен құқық қорғау органдарына беруіне ресми рұқсат беруге тиіс. Клиент мұндай рұқсатты бермесе, қаржы мекемесі операцияны заң аясында өткізе алмайды. Сонымен бірге барлық процесс валюталық операцияларды жүзеге асыру қағидаларында көзделген тәртіпке қатаң сай келуі шарт.
Бұл талап қаржы иелеріне нені ескертеді?
Сыртқы экономикалық қызметпен айналысатын кәсіпкерлер мен шетелге қомақты қаражат аударатын азаматтар әрбір мәміленің іскерлік негіздемесін нақты білуі керек. Түсініксіз, нақты экономикалық мазмұны көрсетілмеген немесе заң талаптарын айналып өтуге ұқсайтын аударымдар банктің назарына бірден ілігеді.
Сондықтан валюталық бақылаудан кедергісіз өту үшін мәміленің заңды мақсатын растауға дайын болу және транзакция туралы мәліметтің бақылаушы не құқық қорғау органдарына жолдануы заңды процесс екенін ескеру қажет.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі