Мемлекеттік сатып алу талаптарының орындалуын қадағалау уәкілетті органға жүктелген. Бұл тексеру «Мемлекеттік сатып алу туралы» және «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» заңдар шеңберінде жүзеге асырылып, сатып алу үдерісінің барлық қатысушысына ортақ тәртіп орнатады.
Бақылау шаралары бюджет қаржысын жұмсау барысында заң бұзушылықтарға жол бермеуді, ал кемшілік анықталған жағдайда оны дер кезінде түзетуді көздейді.
Бақылау нысандарына кімдер жатады?
Заң талабы бойынша тексеруге сатып алу процесіне тікелей қатысатын барлық тараптар тартылады. Атап айтқанда:
- тапсырыс беруші, ұйымдастырушы немесе бірыңғай ұйымдастырушы;
- сараптама комиссиясы мен жекелеген сарапшылар;
- өткізілетін сатып алу шеңберіндегі әлеуетті өнім беруші, өнім беруші және олар жұмысқа тартқан қосалқы мердігерлер мен қызмет көрсетушілер;
- бірыңғай оператор.
Осылайша, мемлекеттік тапсырысты орындау тізбегіндегі барлық субъект бақылау аясынан тыс қалмайды.
Бақылау іс-шараларын жүргізуге қандай жағдайлар негіз болады?
Уәкілетті орган бақылауды өз бетінше негізсіз бастамайды. Заңда тексеру тағайындауға себеп болатын үш нақты жағдай қарастырылған:
- сатып алуға қатысушының немесе оның өкілінің жазбаша түрде не цифрлық жүйелер арқылы тапсырыс берушінің, ұйымдастырушының, сарапшының немесе оператордың әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым түсіруі;
- құқық қорғау немесе ұлттық қауіпсіздік органдарының арнайы қаулыларының келіп түсуі;
- тәуекелдерді бағалау және басқару жүйесі арқылы алынған ақпаратты талдау нәтижесі.
Заң бұзушылық анықталғанда қандай шара қолданылады?
Камералдық бақылауды қосқанда жүргізілген тексерулер барысында кемшіліктер мен заң бұзушылықтар анықталса, уәкілетті орган құқықтық әрекеттер жасайды. Ең алдымен, бақылау объектісіне камералдық бақылау нәтижесі бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы міндетті нұсқама немесе хабарлама жіберіледі.
Егер келісімшарт заңнама талаптарын бұза отырып жасалып және күшіне еніп үлгерсе, уәкілетті орган оны жарамсыз деп тану үшін сотқа жүгінеді. Алайда тараптары өз міндеттемелерін толық әрі тиісті түрде орындап қойған шарттарға қатысты мұндай талап қойылмайды.
Бақылау кезінде тұлғаның әрекетінде қылмыстық құқық бұзушылық белгілері бар екені әшкереленсе, мемлекеттік органдарға қатаң міндет жүктеледі. Мұндай факт анықталған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде тиісті құжаттар мен мәліметтер құқық қорғау немесе ұлттық қауіпсіздік органдарына жіберілуі тиіс.
Тексеру нәтижелеріне шағымдану құқығы
Бақылауға алынған тараптар да құқықтық қорғану тетігінен айырылмайды. Уәкілетті орган мен қаржылық бақылау органдарының лауазымды тұлғалары қабылдаған шешімдерге немесе олардың әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) заңда белгіленген жалпы тәртіппен шағым түсіруге болады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі