Кәсіпкерлік қызметті бастау немесе белгілі бір салаларда жұмыс істеу көбіне мемлекеттен лицензия немесе рұқсат алуды талап етеді. Бұл үдерісте мемлекеттік органдар еркін әрекет етпейді: заң олардың құзыретін, ақпарат алу құқығын және өтініш беруші алдындағы тікелей міндеттерін нақты шектейді.
Рұқсат беру саласындағы мемлекеттік реттеу азаматтар мен бизнес иелерінің құқықтарын қорғауға, қызметтердің ашық әрі тең жағдайда көрсетілуіне бағытталған.
Органдардың ақпарат сұрату құқығы
Лицензиялау немесе рұқсат беру рәсімдерін орындау үшін рұқсат беру органдары өзге мемлекеттік органдарға ресми сауал жолдауға құқылы. Мұндай мәліметтер цифрлық жүйелер арқылы да сұратылады. Бұл норма өтініш берушіден мемлекеттік базаларда бар ақпаратты қайта-қайта талап етпеуге мүмкіндік береді.
Мемлекеттік орган қандай талаптарды орындауға міндетті?
Заң талабы бойынша рұқсат беру органдарына бірқатар негізгі міндеттер жүктелген:
- Ақпараттың қолжетімділігі мен анықтығы: орган лицензиялау мен рұқсат беру тәртібі, қажетті құжаттар тізбесі және оларды ресімдеу жолдары туралы толық мәліметті халыққа түсінікті нысанда ұсынуы керек;
- Инклюзивті жағдай жасау: мүмкіндігі шектеулі жандар рұқсат құжаттарын алу кезінде оларға қажетті тиісті жағдайлар қамтамасыз етілуге тиіс;
- Өзара дерек алмасу: мемлекеттік органдарға және Мемлекеттік корпорацияға рұқсат беру рәсімдеріне қажетті құжаттар мен деректерді, соның ішінде цифрлық жүйелер арқылы беру;
- Цифрлық жүйелердің үздіксіздігі: мәліметтер қамтылған ақпараттық жүйелердің іркіліссіз жұмыс істеуін және дер кезінде жаңартылып отыруын өз құзыреті шегінде қадағалау;
- Инвесторларға қатысты сұраулар: инвестициялар жөніндегі уәкілетті орган сұратқан жағдайда, Кәсіпкерлік кодекске сәйкес басым жобаларды іске асырып жатқан инвесторларға қатысты мәліметтерді ұсыну.
Құқықтарды қалпына келтіру және дербес деректерді қорғау
Өтініш берушілердің, лицензиаттардың немесе екінші санаттағы рұқсат иелерінің құқықтары, бостандықтары мен заңды мүдделері бұзылған жағдайда, орган оларды қалпына келтіру үшін шұғыл шаралар қабылдауға міндетті.
Сонымен қатар, азаматтардың жеке өмірі мен мәліметтері заңмен қорғалады. Цифрлық жүйелердегі заңмен қорғалатын құпия саналатын, қолжетімділігі шектеулі дербес деректерді пайдалану үшін орган өтініш берушілер мен лицензия иелерінен жазбаша келісім алуы шарт. Мұндай келісім электрондық құжат түрінде де ресімделеді.
Рұқсаттардың теңдігі мен қолданылу шегі
Рұқсат беру жүйесі кемсітусіз жұмыс істеуге тиіс: тиісті біліктілікке немесе рұқсат беру талаптарына сәйкес келетін барлық үміткерге құжаттар тең негізде және бірдей жағдайда беріледі. Сондай-ақ, заңдарда өзгеше көзделмесе, берілген рұқсаттың күші Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында бірдей танылады.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі