Қарыз жүктемесі шамадан тыс артқан азамат үшін төлем қабілеттілігін қалпына келтіру жоспары — банкроттық салдарына ұрынбай, міндеттемелерді реттеудің заңды жолы. Бұл құжат борышкердің нақты кірістері мен күнделікті шығыстарын, сондай-ақ ай сайын өз қажетіне қалдыратын қаражатын ескере отырып жасалады. Заң бойынша жоспарды орындау мерзімі бес жылдан аспауы тиіс, әрі мүмкіндік болса, берешекті мерзімінен бұрын да өтеуге болады.
Қарызды жеңілдетудің негізгі қаржылық құралдары
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру жоспары азамат пен несие берушілердің мүддесін теңестіретін бір немесе бірнеше нақты тетікті қарастырады. Заңнама талаптарына сәйкес, тараптар мынадай шараларды қолдана алады:
- борышты төлеу мерзімін кейінге қалдыру немесе бөліп төлеу кестесін бекіту;
- негізгі қарыздың бір бөлігін, сондай-ақ жиналған тұрақсыздық айыбы мен өсімпұлдарды кешіру;
- қарыз бойынша сыйақы мөлшерлемесін төмендету;
- шарттың жалпы мерзімін ұзарта отырып, ай сайынғы тұрақты төлем мөлшерін азайту;
- кепіл ұстаушы кредитор барлық талаптан бас тартқан жағдайда, оған кепілге қойылған мүлікті беру.
Мүлікті басқару және табысты арттыру шаралары
Жоспар тек төлем кестесін өзгертумен шектелмейді, ол борышкердің мүлкін ұтымды пайдалану арқылы қосымша қаржы көзін табуды да көздейді. Мәселен, азаматтың меншігіндегі мүліктің бір бөлігін сату немесе жалға беру қарастырылуы мүмкін.
Сонымен қатар, тұрғын үйді немесе автокөлікті құны төмен баламаға айырбастау, не қымбат мүлікті сатып, оның орнына арзанын алып, арадағы ақша айырмасымен қарызды жабу шаралары бар. Егер борышкердің тұрақты кірісі жеткіліксіз болса, жоспарға оны жұмысқа орналастыру және дебиторлық берешекті өндіріп алу қадамдары да енеді.
Жоспарды әзірлеу мен келісудің нақты мерзімдері
Рәсімді сот шешімі заңды күшіне енген сәттен бастап бір ай ішінде қаржы басқарушысы борышкермен бірлесіп үлгілік нысан негізінде бастайды. Дайын болған жоба дереу тізілімдегі барлық кредиторға танысу үшін жолданады.
Кредиторлар жобаны алған күннен бастап он жұмыс күні ішінде өз ұсыныстары мен ескертулерін беруге міндетті. Белгіленген мерзімде жауап бермеу — ұсыныстың жоқтығын білдіреді. Осы мерзім өткен соң бес жұмыс күні ішінде қаржы басқарушысы түпкілікті жоспарды бекітіп, оны кредиторлардың пікірлерімен бірге сотқа тапсырады. Егер кредиторлардың талаптары толық ескерілмесе, басқарушы рәсім тоқтатылған жағдайда барлық талаптарды қанағаттандырудың болжамды есеп-қисабын бірге ұсынуы шарт.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі