Жеке сот орындаушысы атқарушылық құжаттарды орындау барысында өз қалауынша әрекет ете алмайды. Оның әрбір қадамы, құжаттармен жұмыс істеу тәртібі мен азаматтар алдындағы жауапкершілігі «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» заңның 148-бабымен реттеледі. Бұл норма борышкер мен өндіріп алушының құқығын қорғауға, іс жүргізудің заңды әрі ашық өтуін қамтамасыз етуге бағытталған.
Жеке өмір мен коммерциялық құпияны сақтау
Сот орындаушысы өз міндетін адал атқарумен қатар, іс жүргізу барысында өзіне мәлім болған жеке адамдардың өміріне қатысты мәліметтерді, коммерциялық немесе өзге де заңмен қорғалатын құпияны жария етпеуге міндетті. Бұл талаптың екі маңызды қыры бар:
- құпияны сақтау міндеті сот орындаушысы өз өкілеттігін тоқтатқаннан кейін де өз күшінде қалады;
- бұл ережені оның кеңсесінің қызметкерлері және аталған мәліметтерге қолы жеткен басқа да адамдар сақтауға тиіс.
Цифрлық жүйе және құжаттарды тіркеу
Заң талабы бойынша жеке сот орындаушысы атқарушылық іс жүргізудің мемлекеттік автоматтандырылған цифрлық жүйесінде барлық әрекеттерді дер кезінде тіркеп отыруы шарт. Мүлікті есепке алу, қаулылар, актілер мен хаттамалар және өзге де іс қағаздары кідіріссіз электрондық атқарушылық жүйеге жүктелуі керек. Бұл тараптар үшін істің барысын қадағалауға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, уәкілетті органда есептік тіркелген соң үш жұмыс күні ішінде мемлекеттік кіріс органдарына тіркелу үшін өтініш беруге және тоқсан сайын міндетті мүшелік жарналарды төлеп тұруға міндеттеледі.
Тексеру кезіндегі ашықтық және заң бұзушылықты жою
Қызметті бақылау аясында жеке сот орындаушысы мынадай талаптарды орындайды:
- өңірлік немесе республикалық палатаға, сондай-ақ уәкілетті органға түскен шағымдар бойынша сұратылған ақпаратты, соның ішінде атқарушылық істі ұсыну;
- жоспарлы немесе жоспардан тыс тексеру кезінде өндіріп алушылар пайдасына түскен сомаларды сақтауға арналған ағымдағы шоттағы ақша қалдығы мен қозғалысы туралы үзінді көшірмені, түсініктемелерді өткізу;
- заңдылықтың бұзылуын жою туралы аумақтық органның ұсынуын күнтізбелік отыз күннен кешіктірмей қарап, тиісті шара қолдану;
- адвокаттың ресми сұрауы бойынша білікті заң көмегін көрсетуге қажетті мәліметтерді беру.
Кәсіби біліктілік және істерді өткізу тәртібі
Сот орындаушысы кәсіби Ар-намыс кодексін сақтаумен қатар, өз біліктілігін үздіксіз арттырып отыруға міндетті. Ол қызметін бастағаннан кейін алғашқы алты ай ішінде, кейін әр екі жыл сайын арнайы оқудан өтеді.
Егер лицензиясының қолданысы тоқтатылса, одан айырылса, палата мүшелігінен шығарылса немесе бір айдан астам уақыт орнында болмаса, атқарушылық істер мен архивті үш жұмыс күні ішінде өңірлік палатаға өткізуге тиіс.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі