Азаматтардың төлем қабілеттілігін қалпына келтіру немесе сот арқылы банкроттық рәсімі басталғанда, берешектің нақты көлемін анықтау негізгі кезеңнің бірі саналады. Бұл үдерісте қаржы басқарушысы қарыз берушілердің өтініштерін жинақтап, кредиторлар талаптарының тізілімін қалыптастырады. Заң бойынша борышкер мен кредитордың құқығы осы тізілімге сүйене отырып қорғалады.
Талап қою мерзімі мен қажетті мәліметтер
Рәсім басталған соң қаржы басқарушысы тағайындалған күннен бастап екі жұмыс күні ішінде уәкілетті органның интернет-ресурсында қазақ және орыс тілдерінде хабарландыру жариялау үшін ақпарат жолдайды. Мемлекеттік орган оны түскен күннен бастап екі жұмыс күні ішінде ресми сайтқа орналастыруға міндетті.
Кредиторлар өз талаптарын ресми хабарландыру жарияланған күннен бастап жиырма жұмыс күні ішінде мәлімдеуі шарт. Өтініште мына ақпараттар көрсетіледі:
- байланыс деректері (ұялы телефон нөмірі мен электрондық мекенжай, егер бар болса);
- негізгі борыш, сыйақы, тұрақсыздық айыбы, өзге де айыппұл санкциялары мен залал сомалары жеке-жеке бөлініп көрсетілген берешек көлемі;
- борыштың негізі мен сомасын дәлелдейтін құжаттардың (заңды күшіне енген сот шешімдері, келісімшарттар, борышкердің қарызды мойындауы) көшірмелері мен салыстыруға арналған түпнұсқалары.
Қаржы басқарушысы түскен талапты бес жұмыс күні ішінде қарап, оны негізді немесе негізсіз деп тану және тізілімге енгізу туралы шешім қабылдайды. Ал кредиторлар тарапынан талап мәлімделмесе, тізілім борышкердің деректері, соның ішінде кредиттік бюролардың базасындағы мәліметтер негізінде жасалады.
Соманы нақтылау және валюта бағамы
Талап қойылғаннан кейін соттың төлем қабілеттілігін қалпына келтіру немесе сот арқылы банкроттық рәсімін қолдану шешімі шыққан күнге қарай сыйақы, айыппұл немесе залал сомасы өзгерсе, кредитор сот шешімінен кейін бес жұмыс күні ішінде талабын қайта мәлімдей алады.
Шетел валютасында көрсетілген қарыздар сот шешімі қабылданған күнгі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген ресми бағам бойынша теңгеге ауыстырылып есепке алынады.
Тізілімді жариялау және оған шағымдану
Кредиторлардың жиырма күндік өтініш қабылдау мерзімі аяқталған соң, қаржы басқарушысы он жұмыс күні ішінде қалыптастырылған тізілімді уәкілетті органға жібереді. Уәкілетті орган оны екі жұмыс күні ішінде өз сайтында көпшілікке жариялайды.
Егер борышкер немесе кредитор талаптардың тізілімге толық не ішінара енгізілуімен немесе енгізілмей қалуымен келіспесе, сайтта жарияланған күннен бастап он жұмыс күні ішінде уәкілетті органға не сотқа шағым түсіре алады. Мұндай шағым сот арқылы банкроттық рәсімін тоқтата тұруға себеп болмайды.
Мерзімді өткізіп алғанда не болады?
Белгіленген жиырма жұмыс күнінен кешігіп түскен талаптар дер кезінде өтініш берген кредиторлардың талаптары толық қанағаттандырылғаннан кейін ғана өтеледі. Бұл ережеден тек екі ерекшелік бар:
- азаматтың өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу жөніндегі талаптар;
- алимент өндіріп алу жөніндегі талаптар.
Аталған екі санаттағы талаптар белгіленген мерзімнен кеш мәлімделсе де, тізілімге бірінші кезекте қанағаттандырылатын міндеттеме ретінде енгізіледі. Сондықтан уақтылы өтініш беріп, құжаттарды нақты ұсыну — кез келген кредитор үшін өз мүддесін толық қорғаудың басты шарты.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі