Қаржылық және жеке ақпараттың қорғалуы — азаматтардың құқықтық қауіпсіздігінің басты тірегі. Қызмет бабымен немесе кәсіби жұмысына байланысты өзгенің дербес қаржылық мәліметтерімен жұмыс істейтін мамандарға заң бойынша қатаң талаптар қойылады. Осы ақпаратты иесінің рұқсатынсыз сыртқа шығару немесе оны сақтау міндетін орындамау әкімшілік жазаға алып келеді.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 186-бабы сақтандыру, зейнетақы жинақтары мен микрокредит беру саласындағы құпия мәліметтерді заңсыз ашқан немесе сақтамаған тұлғаларға тікелей жауапкершілік жүктейді.
Құпияны сақтау талабы кімдерге қатысты?
Аталған норма барлық адамға емес, қызметтік немесе кәсіптік міндетіне байланысты арнайы ақпаратқа қол жеткізе алатын нақты тұлғаларға арналған. Егер маман жұмыс барысында клиенттің сақтандыру шартына, оның зейнетақы шотындағы қаражатына немесе алған микрокредитіне қатысты деректерді білсе, ол бұл мәліметтердің жабық болуын қамтамасыз етуге міндетті.
Құқық бұзушылық мынадай жағдайда туындайды:
- мәліметтер тұлғаға кәсіптік немесе қызметтік жұмысына байланысты белгілі болса;
- ақпарат сақтандыру құпиясын, зейнетақы жинақтарының құпиясын не микрокредит беру құпиясын қамтыса;
- ақпарат иесінің келісімінсіз құпияны сақтау міндеті бұзылса.
Қандай қаржылық мәліметтер қорғалады?
Заң нормасы азаматтардың қаржылық өмірінің ең маңызды үш бағытын қорғайды. Олар: сақтандыру қатынастарына қатысты деректер, зейнетақы жинақтарының жай-күйі және микроқаржы ұйымдарынан алынған қарыздар туралы ақпарат. Бұл деректердің құпиялылығы бұзылса, азаматтың мүліктік мүддесіне, жеке өмірінің қолсұғылмаушылығына тікелей қауіп төнеді.
Ақпарат иесінің алдын ала берген нақты келісімі болмаса, қызметкердің бұл мәліметтерді үшінші біреуге таратуына немесе тиісті деңгейде қорғамай, құпияны сақтау талабын бұзуына жол берілмейді.
Заң бойынша белгіленген жаза шарасы
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 186-бабына сәйкес, аталған міндетті бұзған тұлғаға елу айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшерінде айыппұл салынады. Бұл шара қызметкерлердің өз өкілеттігіне жауапкершілікпен қарауын және азаматтардың жеке қаржылық деректеріне ұқыпты болуын қамтамасыз етуге бағытталған.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі