Еларалық есептілік — халықаралық топтардың жаһандық деңгейдегі қаржылық және салықтық көрсеткіштерін ашық көрсетуге бағытталған арнайы құжаттама түрі. Трансферттік баға белгілеу саласындағы бұл талап Қазақстанда қызмет ететін ірі трансұлттық холдингтер мен олардың құрылымдық бөлімшелеріне тікелей қатысты.
Есептілікті тапсыру тәртібі мен мерзімдері
Трансферттік баға белгілеу туралы заңнамаға сәйкес, еларалық есептілікті уәкілетті органға тапсырудың екі түрлі мерзімдік тәртібі қарастырылған:
- Қазақстан Республикасының резиденті болып табылатын негізгі компания немесе уәкілетті қатысушы есепті қаржы жылы аяқталғаннан кейінгі 12 айдан кешіктірмей ұсынады.
- Уәкілетті органның талап етуі бойынша есептілікті тапсыруға міндеттелген қатысушылар осы талапты алған күннен бастап 12 ай ішінде құжатты өткізуі тиіс.
Егер халықаралық топтың бейрезидент негізгі компаниясы немесе уәкілетті қатысушысы талаптары ұқсас есептілікті шет мемлекеттің құзыретті органына электрондық түрде ұсынған болса, оның көшірмесін Қазақстанда нотариат арқылы куәландыру қажет емес. Басқа жағдайларда осындай есептіліктің нотариат куәландырған көшірмесі берілсе, міндеттеме орындалды деп саналады.
Кімдер еларалық есептілік ұсынуға міндетті?
Заң талабы бойынша есептілік беру міндеті ең алдымен Қазақстан резиденті саналатын халықаралық топтың негізгі компаниясына немесе сондай өкілеттік берілген уәкілетті қатысушыға жүктеледі.
Сонымен бірге уәкілетті органның арнайы талабы бойынша есептілікті топтың өзге де қатысушылары (оның ішінде ел аумағындағы тұрақты мекеме не құрылымдық бөлімше арқылы жұмыс істейтін бейрезиденттер) мынадай жағдайлардың бірі орын алғанда тапсыруға мәжбүр болады:
- Негізгі компания немесе уәкілетті қатысушы бейрезидент болып, оның елінде еларалық есептілік тапсыру міндеті заң жүзінде болмаса;
- Тиісті субъект шет мемлекетте есептілік ұсыну міндетін орындамағаны туралы уәкілетті органда нақты мәлімет бар болса;
- Негізгі компания резиденті саналатын мемлекетпен Қазақстан арасында салық мәселелері бойынша ақпарат алмасу туралы халықаралық келісім жасалмаса;
- Тиісті шет мемлекет автоматты түрде ақпарат алмасу міндетін жүйелі түрде орындамаса.
Екі ел арасында келісім бола тұра, шет мемлекет ақпарат беруден бас тартса немесе сұрау салынғаннан кейін екі жылдан астам уақыт бойы дерек алмасуды жүзеге асырмаса, бұл автоматты алмасу міндетін жүйелі түрде орындамау деп есептеледі.
Қаржылық шек: есептілік кімдерге қолданылады?
Еларалық есептілік тапсыру міндеті кез келген ұйымға жүктелмейді. Ол халықаралық топтың тікелей алдыңғы қаржы жылындағы шоғырландырылған қаржылық есептілігі бойынша түсім көлеміне байланысты белгіленеді:
- Негізгі компания Қазақстан Республикасының резиденті болса — тиісті қаржы жылындағы орташа арифметикалық валюта бағамы бойынша 750 миллион еуроға баламалы сомадан кем болмауы шарт;
- Негізгі компания немесе уәкілетті қатысушы бейрезидент болып және сол елде осындай заңнама бар болса — шет мемлекеттің заңнамасында есептілік тапсыру үшін белгіленген шекті сомадан кем емес болуы тиіс.
Мемлекетаралық автоматты ақпарат алмасу қағидаты
Қазақстанның салық органдары салық салу мәселелері бойынша қолданыстағы халықаралық шарттар аясында шет мемлекеттерден еларалық есептілік деректерін жыл сайын автоматты түрде сұратып, талап етуге тиіс.
Өз кезегінде, өзаралық қағидаты сақталған кезде ғана уәкілетті орган Қазақстанда жиналған тиісті топ деректерін келісімге қатысушы шет мемлекеттің сұрауы бойынша автоматты түрде жібереді. Заң бойынша өзаралық қағидаты екі елдің құзыретті органдарының еларалық есептілік мәліметтерін өзара тең дәрежеде алмасуын білдіреді.
Дереккөз: Қазақстан Республикасының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі